Ders Detayı
Ders Tanımı
| Ders | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| KRİPTOGRAFİ | SBG1121061 | Güz Dönemi | 3+0 | 3 | 8 |
| Ders Programı |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler |
| Dersin Dili | Türkçe |
| Dersin Seviyesi | Tezli Yüksek Lisans |
| Dersin Türü | Programa Bağlı Seçmeli |
| Dersin Koordinatörü | Prof.Dr. Tansel ÖZYER |
| Dersi Verenler | |
| Dersin Yardımcıları | |
| Dersin Amacı | Bu ders, kriptolojinin temel prensiplerine hâkim öğrencilere; modern kriptografik yapıların arkasındaki matematiksel derinliği, ispatlanabilir güvenlik (provable security) modellerini ve gelişmiş kriptanaliz yöntemlerini kavratarak, güvenli sistemler ve kriptografik protokoller tasarlama/analiz etme yetkinliği kazandırmayı hedeflemektedir. |
| Dersin İçeriği | Bu ders; Kriptografinin Temelleri, Tarihçesi ve Güvenlik Kavramları,Simetrik Şifreler: Blok Şifre Tasarımı,Blok Şifre Çalışma Modları (Modes of Operation) ve Pratik Kullanımları,Simetrik Kriptanaliz: Diferansiyel Kriptanaliz,Akış Şifreleri (Stream Ciphers) ve Kaydırmalı Kaydediciler (LFSR),Kriptografik Özet (Hash) Fonksiyonları,Mesaj Doğrulama Kodları (MAC) ve Kimlik Doğrulamalı Şifreleme (AE),Açık Anahtarlı Kriptografi İçin Sayı Teorisi Temelleri, RSA ve Çarpanlara Ayırma,Ayrık Logaritma Problemi ve Uygulamaları,Eliptik Eğri Kriptografisi (ECC),Dijital İmza Şemaları ve Açık Anahtar Altyapısı (PKI),Kriptografik Protokoller, Sıfır-Bilgi İspatları (ZKP) ve Gizli Paylaşım,Yan Kanal Saldırıları (Side-Channel Attacks), İleri Kriptanaliz ve Gelecek Trendler; konularını içermektedir. |
| Dersin Öğrenme Kazanımları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
| 1. Modern kriptografik sistemlerin dayandığı matematiksel temelleri ile ispatlanabilir güvenlik modellerini açıklama. 2. Simetrik şifreleme ile asimetrik şifreleme algoritmalarının yapısal farklılıklarını ayırt etme. 3. Blok şifrelere yönelik diferansiyel kriptanaliz ile doğrusal kriptanaliz saldırılarının adımlarını listeleme. 4. İletişim güvenliği problemlerinin çözümünde sıfır-bilgi ispatları ile çok partili hesaplama protokollerini gösterme. 5. Yeni nesil bilgi güvenliği tehditlerine karşı tasarlanan kriptosistemlerin güvenilirliğini ispatlanabilir güvenlik yaklaşımları ile savunma. |
| Öğretim Yöntemleri: | |
| Ölçme Yöntemleri: |
Ders Akışı
| Sıra | Konular | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Kriptografinin Temelleri, Tarihçesi ve Güvenlik Kavramları | |
| 2 | Simetrik Şifreler: Blok Şifre Tasarımı | |
| 3 | Blok Şifre Çalışma Modları (Modes of Operation) ve Pratik Kullanımları | |
| 4 | Simetrik Kriptanaliz: Diferansiyel Kriptanaliz | |
| 6 | Akış Şifreleri (Stream Ciphers) ve Kaydırmalı Kaydediciler (LFSR) | |
| 7 | Kriptografik Özet (Hash) Fonksiyonları | |
| 9 | Mesaj Doğrulama Kodları (MAC) ve Kimlik Doğrulamalı Şifreleme (AE) | |
| 10 | Açık Anahtarlı Kriptografi İçin Sayı Teorisi Temelleri, RSA ve Çarpanlara Ayırma | |
| 11 | Ayrık Logaritma Problemi ve Uygulamaları | |
| 12 | Eliptik Eğri Kriptografisi (ECC) | |
| 13 | Dijital İmza Şemaları ve Açık Anahtar Altyapısı (PKI) | |
| 14 | Kriptografik Protokoller, Sıfır-Bilgi İspatları (ZKP) ve Gizli Paylaşım | |
| 15 | Yan Kanal Saldırıları (Side-Channel Attacks), İleri Kriptanaliz ve Gelecek Trendler |
| Kaynak |
| 1. Ders Notları 2. An Introduction to Cryptography - Mohamed Barakat, Christian Eder, Timo Hanke (Lecture notes of a class given during the summer term 2017 at the University of Kaiserslautern) 3. Cryptography and Network Security Principles and Practice 5E - William Stallings, Prentice Hall 4. Cryptography Engineering Design Principles and Practical Applications - Niels Ferguson, Bruce Schneier, Tadayoshi Kohno, Wiley Publishing |
| 2. An Introduction to Cryptography - Mohamed Barakat, Christian Eder, Timo Hanke (Lecture notes of a class given during the summer term 2017 at the University of Kaiserslautern) 3. Cryptography and Network Security Principles and Practice 5E - William Stallings, Prentice Hall 4. Cryptography Engineering Design Principles and Practical Applications - Niels Ferguson, Bruce Schneier, Tadayoshi Kohno, Wiley Publishing |
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
| Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı | |||||||
| No | Program Yeterliliği | Katkı Düzeyi | |||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Bilgisayar mühendisliği ve siber güvenlik temel düzey yeterliliklerine dayalı olarak, aynı veya farklı bir alanda bilgilerini uzmanlık düzeyinde geliştirebilme, gerektiğinde iyileştirmek ve sonraki nesillere aktarmak. | X | |||||
| 2 | Bilgisayar mühendisliğinde ve siber güvenliğin ilişkili olduğu disiplinler arası etkileşimi kavramak. | X | |||||
| 3 | Bilgisayar mühendisliğinde ve siber güvenlik alanında edindiği uzmanlık düzeyindeki kuramsal ve uygulamalı bilgileri kullanmak. | X | |||||
| 4 | Bilgisayar mühendisliğinde ve siber güvenlik alanlarında edindiği bilgileri farklı disiplin alanlarından gelen bilgilerle bütünleştirerek yorumlayabilme ve yeni bilgiler oluşturmak. | X | |||||
| 5 | Karşılaşılan sorunları araştırma ve Siber güvenlik ve bilgisayar mühendisliği yüksek lisans programlarında öğretilen yöntemleri kullanarak çözümlemek. | X | |||||
| 6 | Siber güvenlik ve bilgisayar mühendisliği alanlarında bir projeyi bağımsız olarak yürütebilme ve sorumluluk almak. | X | |||||
| 7 | Siber güvenlik ve bilgisayar mühendisliği uygulamalarında karşılaşılan ve öngörülemeyen karmaşık sorunların çözümü için yeni stratejik yaklaşımlar geliştirebilme ve sorumluluk alarak çözüm üretmek. | X | |||||
| 8 | Siber güvenlik ve bilgisayar mühendisliği ile ilgili projelerde disiplinler arası ekiplere liderlik ederek teknik çözümleri paydaşlara ikna edici biçimde aktarmak. | X | |||||
| 9 | Siber güvenlik ve bilgisayar mühendisliği yüksek lisans tezlerinde edinilen bilgi ve becerileri eleştirel bir yaklaşımla değerlendirebilme ve öğrenmesini yönlendirmek. | X | |||||
| 10 | Yapay zeka, Siber güvenlik ve bilgisayar mühendisliği alanlarında güncel gelişmeleri ve kendi çalışmalarını, nicel ve nitel veriler ile destekleyerek alanındaki ve alan dışındaki gruplara, yazılı, sözlü ve görsel olarak sistemli biçimde aktarıp, sağlıklı iletişim kurmak. | X | |||||
| 11 | Gizlilik, Sosyal ilişkileri ve bu ilişkileri yönlendiren normları eleştirel bir bakış açısıyla incelemeyebilme, geliştirebilme ve gerektiğinde değiştirmek. | X | |||||
| 12 | Alanının gerektirdiği en az bir yabancı dili (en az Avrupa Dil Portföyü B2 Genel Düzeyi'nde) kullanarak sözlü ve yazılı iletişim kurmak. | X | |||||
| 13 | Siber güvenlik, bilgisayar mühendisliği ve yapay zeka alanlarında bilgisayar yazılımı ile birlikte bilişim ve iletişim teknolojilerini ileri düzeyde kullanmak. | X | |||||
| 14 | Verilerin gizliliği ve güvenli toplanması, yorumlanması, uygulanması ve duyurulması aşamalarında toplumsal, bilimsel, kültürel ve etik değerleri gözeterek denetlemek ve bu değerleri öğretmek. | X | |||||
| 15 | Siber güvenlik ve bilgisayar mühendisliği alanlarında strateji, politika ve uygulama planları geliştirebilme ve elde edilen sonuçları, kalite süreçleri çerçevesinde değerlendirmek. | X | |||||
| 16 | Siber güvenlik ve bilgisayar mühendisliği alanlarında güvenli yazılım, veri güvenliği, yapay zeka gibi konularda problem çözme ve/veya uygulama becerilerini, disiplinlerarası çalışmalarda kullanma. | X | |||||
Değerlendirme Sistemi
| Katkı Düzeyi | Mutlak Değerlendirme | |
| Ara Sınavın Başarıya Oranı | 50 | |
| Genel Sınavın Başarıya Oranı | 50 | |
| Toplam | 100 | |
| AKTS / İşyükü Tablosu | ||||||
| Etkinlik | Sayı | Süresi (Saat) | Toplam İş Yükü (Saat) | |||
| Toplam İş Yükü (Saat) | 0 | |||||
| Dersin AKTS Kredisi = Toplam İş Yükü (Saat)/30*=(0/30) | 0 | |||||
| Dersin AKTS Kredisi: *30 saatlik çalışma 1 AKTS kredisi sayılmaktadır. | ||||||
Dersin Detaylı Bilgileri
Ders Tanımı
| Ders | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| KRİPTOGRAFİ | SBG1121061 | Güz Dönemi | 3+0 | 3 | 8 |
| Ders Programı |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler |
| Dersin Dili | Türkçe |
| Dersin Seviyesi | Tezli Yüksek Lisans |
| Dersin Türü | Programa Bağlı Seçmeli |
| Dersin Koordinatörü | Prof.Dr. Tansel ÖZYER |
| Dersi Verenler | |
| Dersin Yardımcıları | |
| Dersin Amacı | Bu ders, kriptolojinin temel prensiplerine hâkim öğrencilere; modern kriptografik yapıların arkasındaki matematiksel derinliği, ispatlanabilir güvenlik (provable security) modellerini ve gelişmiş kriptanaliz yöntemlerini kavratarak, güvenli sistemler ve kriptografik protokoller tasarlama/analiz etme yetkinliği kazandırmayı hedeflemektedir. |
| Dersin İçeriği | Bu ders; Kriptografinin Temelleri, Tarihçesi ve Güvenlik Kavramları,Simetrik Şifreler: Blok Şifre Tasarımı,Blok Şifre Çalışma Modları (Modes of Operation) ve Pratik Kullanımları,Simetrik Kriptanaliz: Diferansiyel Kriptanaliz,Akış Şifreleri (Stream Ciphers) ve Kaydırmalı Kaydediciler (LFSR),Kriptografik Özet (Hash) Fonksiyonları,Mesaj Doğrulama Kodları (MAC) ve Kimlik Doğrulamalı Şifreleme (AE),Açık Anahtarlı Kriptografi İçin Sayı Teorisi Temelleri, RSA ve Çarpanlara Ayırma,Ayrık Logaritma Problemi ve Uygulamaları,Eliptik Eğri Kriptografisi (ECC),Dijital İmza Şemaları ve Açık Anahtar Altyapısı (PKI),Kriptografik Protokoller, Sıfır-Bilgi İspatları (ZKP) ve Gizli Paylaşım,Yan Kanal Saldırıları (Side-Channel Attacks), İleri Kriptanaliz ve Gelecek Trendler; konularını içermektedir. |
| Dersin Öğrenme Kazanımları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
| 1. Modern kriptografik sistemlerin dayandığı matematiksel temelleri ile ispatlanabilir güvenlik modellerini açıklama. 2. Simetrik şifreleme ile asimetrik şifreleme algoritmalarının yapısal farklılıklarını ayırt etme. 3. Blok şifrelere yönelik diferansiyel kriptanaliz ile doğrusal kriptanaliz saldırılarının adımlarını listeleme. 4. İletişim güvenliği problemlerinin çözümünde sıfır-bilgi ispatları ile çok partili hesaplama protokollerini gösterme. 5. Yeni nesil bilgi güvenliği tehditlerine karşı tasarlanan kriptosistemlerin güvenilirliğini ispatlanabilir güvenlik yaklaşımları ile savunma. |
| Öğretim Yöntemleri: | |
| Ölçme Yöntemleri: |
Ders Akışı
| Sıra | Konular | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Kriptografinin Temelleri, Tarihçesi ve Güvenlik Kavramları | |
| 2 | Simetrik Şifreler: Blok Şifre Tasarımı | |
| 3 | Blok Şifre Çalışma Modları (Modes of Operation) ve Pratik Kullanımları | |
| 4 | Simetrik Kriptanaliz: Diferansiyel Kriptanaliz | |
| 6 | Akış Şifreleri (Stream Ciphers) ve Kaydırmalı Kaydediciler (LFSR) | |
| 7 | Kriptografik Özet (Hash) Fonksiyonları | |
| 9 | Mesaj Doğrulama Kodları (MAC) ve Kimlik Doğrulamalı Şifreleme (AE) | |
| 10 | Açık Anahtarlı Kriptografi İçin Sayı Teorisi Temelleri, RSA ve Çarpanlara Ayırma | |
| 11 | Ayrık Logaritma Problemi ve Uygulamaları | |
| 12 | Eliptik Eğri Kriptografisi (ECC) | |
| 13 | Dijital İmza Şemaları ve Açık Anahtar Altyapısı (PKI) | |
| 14 | Kriptografik Protokoller, Sıfır-Bilgi İspatları (ZKP) ve Gizli Paylaşım | |
| 15 | Yan Kanal Saldırıları (Side-Channel Attacks), İleri Kriptanaliz ve Gelecek Trendler |
| Kaynak |
| 1. Ders Notları 2. An Introduction to Cryptography - Mohamed Barakat, Christian Eder, Timo Hanke (Lecture notes of a class given during the summer term 2017 at the University of Kaiserslautern) 3. Cryptography and Network Security Principles and Practice 5E - William Stallings, Prentice Hall 4. Cryptography Engineering Design Principles and Practical Applications - Niels Ferguson, Bruce Schneier, Tadayoshi Kohno, Wiley Publishing |
| 2. An Introduction to Cryptography - Mohamed Barakat, Christian Eder, Timo Hanke (Lecture notes of a class given during the summer term 2017 at the University of Kaiserslautern) 3. Cryptography and Network Security Principles and Practice 5E - William Stallings, Prentice Hall 4. Cryptography Engineering Design Principles and Practical Applications - Niels Ferguson, Bruce Schneier, Tadayoshi Kohno, Wiley Publishing |
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
| Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı | |||||||
| No | Program Yeterliliği | Katkı Düzeyi | |||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Bilgisayar mühendisliği ve siber güvenlik temel düzey yeterliliklerine dayalı olarak, aynı veya farklı bir alanda bilgilerini uzmanlık düzeyinde geliştirebilme, gerektiğinde iyileştirmek ve sonraki nesillere aktarmak. | X | |||||
| 2 | Bilgisayar mühendisliğinde ve siber güvenliğin ilişkili olduğu disiplinler arası etkileşimi kavramak. | X | |||||
| 3 | Bilgisayar mühendisliğinde ve siber güvenlik alanında edindiği uzmanlık düzeyindeki kuramsal ve uygulamalı bilgileri kullanmak. | X | |||||
| 4 | Bilgisayar mühendisliğinde ve siber güvenlik alanlarında edindiği bilgileri farklı disiplin alanlarından gelen bilgilerle bütünleştirerek yorumlayabilme ve yeni bilgiler oluşturmak. | X | |||||
| 5 | Karşılaşılan sorunları araştırma ve Siber güvenlik ve bilgisayar mühendisliği yüksek lisans programlarında öğretilen yöntemleri kullanarak çözümlemek. | X | |||||
| 6 | Siber güvenlik ve bilgisayar mühendisliği alanlarında bir projeyi bağımsız olarak yürütebilme ve sorumluluk almak. | X | |||||
| 7 | Siber güvenlik ve bilgisayar mühendisliği uygulamalarında karşılaşılan ve öngörülemeyen karmaşık sorunların çözümü için yeni stratejik yaklaşımlar geliştirebilme ve sorumluluk alarak çözüm üretmek. | X | |||||
| 8 | Siber güvenlik ve bilgisayar mühendisliği ile ilgili projelerde disiplinler arası ekiplere liderlik ederek teknik çözümleri paydaşlara ikna edici biçimde aktarmak. | X | |||||
| 9 | Siber güvenlik ve bilgisayar mühendisliği yüksek lisans tezlerinde edinilen bilgi ve becerileri eleştirel bir yaklaşımla değerlendirebilme ve öğrenmesini yönlendirmek. | X | |||||
| 10 | Yapay zeka, Siber güvenlik ve bilgisayar mühendisliği alanlarında güncel gelişmeleri ve kendi çalışmalarını, nicel ve nitel veriler ile destekleyerek alanındaki ve alan dışındaki gruplara, yazılı, sözlü ve görsel olarak sistemli biçimde aktarıp, sağlıklı iletişim kurmak. | X | |||||
| 11 | Gizlilik, Sosyal ilişkileri ve bu ilişkileri yönlendiren normları eleştirel bir bakış açısıyla incelemeyebilme, geliştirebilme ve gerektiğinde değiştirmek. | X | |||||
| 12 | Alanının gerektirdiği en az bir yabancı dili (en az Avrupa Dil Portföyü B2 Genel Düzeyi'nde) kullanarak sözlü ve yazılı iletişim kurmak. | X | |||||
| 13 | Siber güvenlik, bilgisayar mühendisliği ve yapay zeka alanlarında bilgisayar yazılımı ile birlikte bilişim ve iletişim teknolojilerini ileri düzeyde kullanmak. | X | |||||
| 14 | Verilerin gizliliği ve güvenli toplanması, yorumlanması, uygulanması ve duyurulması aşamalarında toplumsal, bilimsel, kültürel ve etik değerleri gözeterek denetlemek ve bu değerleri öğretmek. | X | |||||
| 15 | Siber güvenlik ve bilgisayar mühendisliği alanlarında strateji, politika ve uygulama planları geliştirebilme ve elde edilen sonuçları, kalite süreçleri çerçevesinde değerlendirmek. | X | |||||
| 16 | Siber güvenlik ve bilgisayar mühendisliği alanlarında güvenli yazılım, veri güvenliği, yapay zeka gibi konularda problem çözme ve/veya uygulama becerilerini, disiplinlerarası çalışmalarda kullanma. | X | |||||
Değerlendirme Sistemi
| Katkı Düzeyi | Mutlak Değerlendirme | |
| Ara Sınavın Başarıya Oranı | 50 | |
| Genel Sınavın Başarıya Oranı | 50 | |
| Toplam | 100 | |