Ders Detayı
Ders Tanımı
| Ders | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| OLASILIK VE RASTGELE DEĞİŞKENLER | EEE3123313 | Güz Dönemi | 3+0 | 3 | 4 |
| Ders Programı | Pazartesi 15:40-16:30 Salı 10:40-11:30 Salı 11:40-12:30 |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler |
| Dersin Dili | İngilizce |
| Dersin Seviyesi | Lisans |
| Dersin Türü | Zorunlu |
| Dersin Koordinatörü | |
| Dersi Verenler | Dr.Öğr.Üye. Hayriye AKTAŞ DİNÇER |
| Dersin Yardımcıları | |
| Dersin Amacı | Bu dersin amacı, öğrencilere olasılık teorisi ve rastgele değişkenlerin temel kavramlarını kazandırmaktır. Ders kapsamında ayrık ve sürekli rastgele değişkenler, olasılık dağılımları, koşullu olasılık, ortak dağılımlar, beklenti, varyans ve stokastik süreçlerin temel prensipleri ele alınmaktadır. Ayrıca öğrencilerin mühendislik ve bilimsel problemlerde olasılık ve rastgele süreç modellerini analiz etme ve uygulama becerilerinin geliştirilmesi amaçlanmaktadır. |
| Dersin İçeriği | Bu ders; Deney, Örnek Uzay, Olay, Olasılık Tanımı, Olasılık Aksiyomları, Koşullu Olasılık, Ortak Deney,Toplam Olasılık Teoremi, Bağımsızlık, Bayes Kuralı, Sayma Prensibi, Permutasyonlar, Kombinasyonlar,Ayrık Rastgele Değişkenler, Olasılık Kütle Fonksiyonu, Ortalama, Varyans, Standart Sapma,Ayrık Rastgele Değişkenler için Kümülatif Dağılım Fonksiyonu, Binom Dağılımı, Poisson Dağılımı, Bernoulli Dağılımı, Ayrık Üniform Rastgele Değişken,Rastgele Değişkenlerin Fonksiyonları (Ayrık Durum), Ortak Olasılık Kütle Fonksiyonu, İki Rastgele Değişkenin Fonksiyonları,Koşullu Olasılık Kütle Fonksiyonu, Koşullu Ortalama, Rastgele Değişkenlerin Bağımsızlığı,Sürekli Rastgele Değişkenler (SRD), Sürekli Olasılık Yoğunluk Fonksiyonu, Üniform Rastgele Değişken, SRD'ler için Beklenti ve Varyans,Ara Sınav,Normal SRD, Üstel SRD, Kümülatif Dağılım Fonksiyonu, Darbe ve Birim Adım Fonksiyonları,Sürekli Olasılık Yoğunluk Fonksiyonu ve SRD'ler için Koşullu Beklenti ve Varyans,Aynı Sürekli Deney için Birden Fazla Sürekli Rastgele Değişken, Koşullu Olasılık Yoğunluk Fonksiyonu, Koşullu Beklenti, Koşullu Varyans,Üç veya Daha Fazla Rastgele Değişkenin Ortak Kümülatif Dağılım Fonksiyonu, Rastgele Değişkenlerin Fonksiyonları için Dağılım,İki Rastgele Değişkenin Fonksiyonu için Olasılık Yoğunluk Fonksiyonu, İki Rastgele Değişkenin İki Fonksiyonu,Aynı Sürekli Deney için Birden Fazla Sürekli Rastgele Değişken, Koşullu Olasılık Yoğunluk Fonksiyonu, Koşullu Beklenti, Koşullu Varyans,Vektör Rastgele Değişkenler (VRD), VRD'ler için Ortalama ve Varyans, Zayıf Büyük Sayılar Yasası, Merkez Limit Teoremi, Güçlü Büyük Sayılar Yasası, Korelasyon, Stokastik Sürece Giriş,Final Sınavı; konularını içermektedir. |
| Dersin Öğrenme Kazanımları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
| 1. Olasılık teorisinin temel kavramlarını, aksiyomlarını ve temel teoremlerini açıklar. | ||
| 2. Ayrık ve sürekli rastgele değişkenler için olasılık dağılımlarını, beklenti ve varyans kavramlarını analiz eder. | ||
| 3. Koşullu olasılık, Bayes kuralı ve rastgele değişkenlerin bağımsızlığı ile ilgili problemleri çözer. | ||
| 4. Birden fazla rastgele değişkenin ortak dağılımlarını, koşullu dağılımlarını ve fonksiyonlarını değerlendirir. | ||
| 5. Büyük sayılar yasası, merkez limit teoremi, korelasyon ve stokastik süreçlerin temel prensiplerini mühendislik uygulamalarında yorumlar. |
| Öğretim Yöntemleri: | |
| Ölçme Yöntemleri: |
Ders Akışı
| Sıra | Konular | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Deney, Örnek Uzay, Olay, Olasılık Tanımı, Olasılık Aksiyomları, Koşullu Olasılık, Ortak Deney | |
| 2 | Toplam Olasılık Teoremi, Bağımsızlık, Bayes Kuralı, Sayma Prensibi, Permutasyonlar, Kombinasyonlar | |
| 3 | Ayrık Rastgele Değişkenler, Olasılık Kütle Fonksiyonu, Ortalama, Varyans, Standart Sapma | |
| 4 | Ayrık Rastgele Değişkenler için Kümülatif Dağılım Fonksiyonu, Binom Dağılımı, Poisson Dağılımı, Bernoulli Dağılımı, Ayrık Üniform Rastgele Değişken | |
| 5 | Rastgele Değişkenlerin Fonksiyonları (Ayrık Durum), Ortak Olasılık Kütle Fonksiyonu, İki Rastgele Değişkenin Fonksiyonları | |
| 6 | Koşullu Olasılık Kütle Fonksiyonu, Koşullu Ortalama, Rastgele Değişkenlerin Bağımsızlığı | |
| 7 | Sürekli Rastgele Değişkenler (SRD), Sürekli Olasılık Yoğunluk Fonksiyonu, Üniform Rastgele Değişken, SRD'ler için Beklenti ve Varyans | |
| 8 | Ara Sınav | |
| 9 | Normal SRD, Üstel SRD, Kümülatif Dağılım Fonksiyonu, Darbe ve Birim Adım Fonksiyonları | |
| 10 | Sürekli Olasılık Yoğunluk Fonksiyonu ve SRD'ler için Koşullu Beklenti ve Varyans | |
| 11 | Aynı Sürekli Deney için Birden Fazla Sürekli Rastgele Değişken, Koşullu Olasılık Yoğunluk Fonksiyonu, Koşullu Beklenti, Koşullu Varyans | |
| 12 | Üç veya Daha Fazla Rastgele Değişkenin Ortak Kümülatif Dağılım Fonksiyonu, Rastgele Değişkenlerin Fonksiyonları için Dağılım | |
| 13 | İki Rastgele Değişkenin Fonksiyonu için Olasılık Yoğunluk Fonksiyonu, İki Rastgele Değişkenin İki Fonksiyonu | |
| 14 | Aynı Sürekli Deney için Birden Fazla Sürekli Rastgele Değişken, Koşullu Olasılık Yoğunluk Fonksiyonu, Koşullu Beklenti, Koşullu Varyans | |
| 15 | Vektör Rastgele Değişkenler (VRD), VRD'ler için Ortalama ve Varyans, Zayıf Büyük Sayılar Yasası, Merkez Limit Teoremi, Güçlü Büyük Sayılar Yasası, Korelasyon, Stokastik Sürece Giriş | |
| 16 | Final Sınavı |
| Kaynak |
| 1- Orhan Gazi, Introduction to Probability and Random Variables, Springer, 2023, ISBN 978-3-031-31815-3. 2- Athanasios Papoulis, Probability, Random Variables and Stochastic Processes, Tata McGraw Hill, ISBN-10: 0070486581. 3- Dimitri P. Bertsekas, John N. Tsitsiklis, Introduction to Probability, 4th Edition, McGraw Hill, 2008. 4- Sheldon M. Ross, A First Course in Probability, 10th Edition, Pearson, 2018, ISBN 978-0134753119. 5- Alberto Leon-Garcia, Probability, Statistics, and Random Processes for Electrical Engineering, 3rd Edition, Pearson, 2008, ISBN 978-0131471221. |
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
| Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı | |||||||
| No | Program Yeterliliği | Katkı Düzeyi | |||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Temel Bilgi Birikimi: Matematik, fen bilimleri ve mühendislik disiplinine özgü konularda yeterli bilgi birikimi; bu bilgileri karmaşık mühendislik problemlerini modellemek ve çözmek için uygulama becerisi. | X | |||||
| 2 | Problem Analizi: Karmaşık mühendislik problemlerini saptama, tanımlama, formüle etme ve uygun analiz yöntemlerini kullanarak çözme becerisi. | X | |||||
| 3 | Tasarım Becerisi: Karmaşık bir sistemi, süreci veya ürünü, gerçekçi kısıtlar (ekonomi, çevre, sürdürülebilirlik, etik vb.) altında, istenen gereksinimleri karşılayacak şekilde tasarlama becerisi. | X | |||||
| 4 | Araştırma ve İnceleme: Karmaşık problemlerin incelenmesi için deney tasarlama, deney yapma, veri toplama, sonuçları analiz etme ve yorumlama becerisi. | X | |||||
| 5 | Modern Araç Kullanımı: Mühendislik uygulamaları için gerekli olan modern teknikleri, araçları ve bilişim teknolojilerini (MATLAB, Proteus, C/C++ gibi programlar) seçme ve kullanma becerisi. | X | |||||
| 6 | Mesleki ve Etik Sorumluluk: Mesleki etik ilkelerine uygun davranma ve mühendislik uygulamalarının sosyal, hukuki ve çevresel sonuçları hakkında farkındalık sahibi olma. | X | |||||
| 7 | İletişim ve Takım Çalışması: Disiplin içi ve çok disiplinli takımlarda etkin biçimde çalışabilme ve sözlü/yazılı etkin iletişim kurma becerisi. | X | |||||
| 8 | Yaşam Boyu Öğrenme: Bilgiye erişme, bilim ve teknolojideki gelişmeleri izleme ve kendini sürekli yenileme bilinci. | X | |||||
| 9 | Proje Yönetimi ve Girişimcilik: Proje yönetimi, risk yönetimi ve değişiklik yönetimi gibi iş hayatındaki uygulamalar hakkında bilgi; girişimcilik ve yenilikçilik farkındalığı. | X | |||||
Değerlendirme Sistemi
| Katkı Düzeyi | Mutlak Değerlendirme | |
| Ara Sınavın Başarıya Oranı | 40 | |
| Genel Sınavın Başarıya Oranı | 60 | |
| Toplam | 100 | |
| AKTS / İşyükü Tablosu | ||||||
| Etkinlik | Sayı | Süresi (Saat) | Toplam İş Yükü (Saat) | |||
| Toplam İş Yükü (Saat) | 0 | |||||
| Dersin AKTS Kredisi = Toplam İş Yükü (Saat)/30*=(0/30) | 0 | |||||
| Dersin AKTS Kredisi: *30 saatlik çalışma 1 AKTS kredisi sayılmaktadır. | ||||||
Dersin Detaylı Bilgileri
Ders Tanımı
| Ders | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| OLASILIK VE RASTGELE DEĞİŞKENLER | EEE3123313 | Güz Dönemi | 3+0 | 3 | 4 |
| Ders Programı | Pazartesi 15:40-16:30 Salı 10:40-11:30 Salı 11:40-12:30 |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler |
| Dersin Dili | İngilizce |
| Dersin Seviyesi | Lisans |
| Dersin Türü | Zorunlu |
| Dersin Koordinatörü | |
| Dersi Verenler | Dr.Öğr.Üye. Hayriye AKTAŞ DİNÇER |
| Dersin Yardımcıları | |
| Dersin Amacı | Bu dersin amacı, öğrencilere olasılık teorisi ve rastgele değişkenlerin temel kavramlarını kazandırmaktır. Ders kapsamında ayrık ve sürekli rastgele değişkenler, olasılık dağılımları, koşullu olasılık, ortak dağılımlar, beklenti, varyans ve stokastik süreçlerin temel prensipleri ele alınmaktadır. Ayrıca öğrencilerin mühendislik ve bilimsel problemlerde olasılık ve rastgele süreç modellerini analiz etme ve uygulama becerilerinin geliştirilmesi amaçlanmaktadır. |
| Dersin İçeriği | Bu ders; Deney, Örnek Uzay, Olay, Olasılık Tanımı, Olasılık Aksiyomları, Koşullu Olasılık, Ortak Deney,Toplam Olasılık Teoremi, Bağımsızlık, Bayes Kuralı, Sayma Prensibi, Permutasyonlar, Kombinasyonlar,Ayrık Rastgele Değişkenler, Olasılık Kütle Fonksiyonu, Ortalama, Varyans, Standart Sapma,Ayrık Rastgele Değişkenler için Kümülatif Dağılım Fonksiyonu, Binom Dağılımı, Poisson Dağılımı, Bernoulli Dağılımı, Ayrık Üniform Rastgele Değişken,Rastgele Değişkenlerin Fonksiyonları (Ayrık Durum), Ortak Olasılık Kütle Fonksiyonu, İki Rastgele Değişkenin Fonksiyonları,Koşullu Olasılık Kütle Fonksiyonu, Koşullu Ortalama, Rastgele Değişkenlerin Bağımsızlığı,Sürekli Rastgele Değişkenler (SRD), Sürekli Olasılık Yoğunluk Fonksiyonu, Üniform Rastgele Değişken, SRD'ler için Beklenti ve Varyans,Ara Sınav,Normal SRD, Üstel SRD, Kümülatif Dağılım Fonksiyonu, Darbe ve Birim Adım Fonksiyonları,Sürekli Olasılık Yoğunluk Fonksiyonu ve SRD'ler için Koşullu Beklenti ve Varyans,Aynı Sürekli Deney için Birden Fazla Sürekli Rastgele Değişken, Koşullu Olasılık Yoğunluk Fonksiyonu, Koşullu Beklenti, Koşullu Varyans,Üç veya Daha Fazla Rastgele Değişkenin Ortak Kümülatif Dağılım Fonksiyonu, Rastgele Değişkenlerin Fonksiyonları için Dağılım,İki Rastgele Değişkenin Fonksiyonu için Olasılık Yoğunluk Fonksiyonu, İki Rastgele Değişkenin İki Fonksiyonu,Aynı Sürekli Deney için Birden Fazla Sürekli Rastgele Değişken, Koşullu Olasılık Yoğunluk Fonksiyonu, Koşullu Beklenti, Koşullu Varyans,Vektör Rastgele Değişkenler (VRD), VRD'ler için Ortalama ve Varyans, Zayıf Büyük Sayılar Yasası, Merkez Limit Teoremi, Güçlü Büyük Sayılar Yasası, Korelasyon, Stokastik Sürece Giriş,Final Sınavı; konularını içermektedir. |
| Dersin Öğrenme Kazanımları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
| 1. Olasılık teorisinin temel kavramlarını, aksiyomlarını ve temel teoremlerini açıklar. | ||
| 2. Ayrık ve sürekli rastgele değişkenler için olasılık dağılımlarını, beklenti ve varyans kavramlarını analiz eder. | ||
| 3. Koşullu olasılık, Bayes kuralı ve rastgele değişkenlerin bağımsızlığı ile ilgili problemleri çözer. | ||
| 4. Birden fazla rastgele değişkenin ortak dağılımlarını, koşullu dağılımlarını ve fonksiyonlarını değerlendirir. | ||
| 5. Büyük sayılar yasası, merkez limit teoremi, korelasyon ve stokastik süreçlerin temel prensiplerini mühendislik uygulamalarında yorumlar. |
| Öğretim Yöntemleri: | |
| Ölçme Yöntemleri: |
Ders Akışı
| Sıra | Konular | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Deney, Örnek Uzay, Olay, Olasılık Tanımı, Olasılık Aksiyomları, Koşullu Olasılık, Ortak Deney | |
| 2 | Toplam Olasılık Teoremi, Bağımsızlık, Bayes Kuralı, Sayma Prensibi, Permutasyonlar, Kombinasyonlar | |
| 3 | Ayrık Rastgele Değişkenler, Olasılık Kütle Fonksiyonu, Ortalama, Varyans, Standart Sapma | |
| 4 | Ayrık Rastgele Değişkenler için Kümülatif Dağılım Fonksiyonu, Binom Dağılımı, Poisson Dağılımı, Bernoulli Dağılımı, Ayrık Üniform Rastgele Değişken | |
| 5 | Rastgele Değişkenlerin Fonksiyonları (Ayrık Durum), Ortak Olasılık Kütle Fonksiyonu, İki Rastgele Değişkenin Fonksiyonları | |
| 6 | Koşullu Olasılık Kütle Fonksiyonu, Koşullu Ortalama, Rastgele Değişkenlerin Bağımsızlığı | |
| 7 | Sürekli Rastgele Değişkenler (SRD), Sürekli Olasılık Yoğunluk Fonksiyonu, Üniform Rastgele Değişken, SRD'ler için Beklenti ve Varyans | |
| 8 | Ara Sınav | |
| 9 | Normal SRD, Üstel SRD, Kümülatif Dağılım Fonksiyonu, Darbe ve Birim Adım Fonksiyonları | |
| 10 | Sürekli Olasılık Yoğunluk Fonksiyonu ve SRD'ler için Koşullu Beklenti ve Varyans | |
| 11 | Aynı Sürekli Deney için Birden Fazla Sürekli Rastgele Değişken, Koşullu Olasılık Yoğunluk Fonksiyonu, Koşullu Beklenti, Koşullu Varyans | |
| 12 | Üç veya Daha Fazla Rastgele Değişkenin Ortak Kümülatif Dağılım Fonksiyonu, Rastgele Değişkenlerin Fonksiyonları için Dağılım | |
| 13 | İki Rastgele Değişkenin Fonksiyonu için Olasılık Yoğunluk Fonksiyonu, İki Rastgele Değişkenin İki Fonksiyonu | |
| 14 | Aynı Sürekli Deney için Birden Fazla Sürekli Rastgele Değişken, Koşullu Olasılık Yoğunluk Fonksiyonu, Koşullu Beklenti, Koşullu Varyans | |
| 15 | Vektör Rastgele Değişkenler (VRD), VRD'ler için Ortalama ve Varyans, Zayıf Büyük Sayılar Yasası, Merkez Limit Teoremi, Güçlü Büyük Sayılar Yasası, Korelasyon, Stokastik Sürece Giriş | |
| 16 | Final Sınavı |
| Kaynak |
| 1- Orhan Gazi, Introduction to Probability and Random Variables, Springer, 2023, ISBN 978-3-031-31815-3. 2- Athanasios Papoulis, Probability, Random Variables and Stochastic Processes, Tata McGraw Hill, ISBN-10: 0070486581. 3- Dimitri P. Bertsekas, John N. Tsitsiklis, Introduction to Probability, 4th Edition, McGraw Hill, 2008. 4- Sheldon M. Ross, A First Course in Probability, 10th Edition, Pearson, 2018, ISBN 978-0134753119. 5- Alberto Leon-Garcia, Probability, Statistics, and Random Processes for Electrical Engineering, 3rd Edition, Pearson, 2008, ISBN 978-0131471221. |
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
| Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı | |||||||
| No | Program Yeterliliği | Katkı Düzeyi | |||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Temel Bilgi Birikimi: Matematik, fen bilimleri ve mühendislik disiplinine özgü konularda yeterli bilgi birikimi; bu bilgileri karmaşık mühendislik problemlerini modellemek ve çözmek için uygulama becerisi. | X | |||||
| 2 | Problem Analizi: Karmaşık mühendislik problemlerini saptama, tanımlama, formüle etme ve uygun analiz yöntemlerini kullanarak çözme becerisi. | X | |||||
| 3 | Tasarım Becerisi: Karmaşık bir sistemi, süreci veya ürünü, gerçekçi kısıtlar (ekonomi, çevre, sürdürülebilirlik, etik vb.) altında, istenen gereksinimleri karşılayacak şekilde tasarlama becerisi. | X | |||||
| 4 | Araştırma ve İnceleme: Karmaşık problemlerin incelenmesi için deney tasarlama, deney yapma, veri toplama, sonuçları analiz etme ve yorumlama becerisi. | X | |||||
| 5 | Modern Araç Kullanımı: Mühendislik uygulamaları için gerekli olan modern teknikleri, araçları ve bilişim teknolojilerini (MATLAB, Proteus, C/C++ gibi programlar) seçme ve kullanma becerisi. | X | |||||
| 6 | Mesleki ve Etik Sorumluluk: Mesleki etik ilkelerine uygun davranma ve mühendislik uygulamalarının sosyal, hukuki ve çevresel sonuçları hakkında farkındalık sahibi olma. | X | |||||
| 7 | İletişim ve Takım Çalışması: Disiplin içi ve çok disiplinli takımlarda etkin biçimde çalışabilme ve sözlü/yazılı etkin iletişim kurma becerisi. | X | |||||
| 8 | Yaşam Boyu Öğrenme: Bilgiye erişme, bilim ve teknolojideki gelişmeleri izleme ve kendini sürekli yenileme bilinci. | X | |||||
| 9 | Proje Yönetimi ve Girişimcilik: Proje yönetimi, risk yönetimi ve değişiklik yönetimi gibi iş hayatındaki uygulamalar hakkında bilgi; girişimcilik ve yenilikçilik farkındalığı. | X | |||||
Değerlendirme Sistemi
| Katkı Düzeyi | Mutlak Değerlendirme | |
| Ara Sınavın Başarıya Oranı | 40 | |
| Genel Sınavın Başarıya Oranı | 60 | |
| Toplam | 100 | |