Ders Detayı
Ders Tanımı
| Ders | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| VHDL DEVRE TASARIMI | EEE2220054 | Bahar Dönemi | 3+0 | 3 | 5 |
| Ders Programı |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler |
| Dersin Dili | İngilizce |
| Dersin Seviyesi | Lisans |
| Dersin Türü | Programa Bağlı Seçmeli |
| Dersin Koordinatörü | |
| Dersi Verenler | |
| Dersin Yardımcıları | |
| Dersin Amacı | Bu dersin amacı, öğrencilere sayısal sistemler ve sayısal tasarım metodolojileri hakkında temel bilgi kazandırmak; VHDL ve FPGA tabanlı geliştirme ortamlarını kullanarak sayısal devrelerin tasarımı, benzetimi, analizi ve gerçeklenmesi becerisini geliştirmektir. |
| Dersin İçeriği | Bu ders; Giriş ve Temel Kavramlar: • Sayısal sistemlerin temel prensipleri ve sayısal elektroniğin temelleri. • Sayı sistemleri (ikili/binary, sekizli/octal, onlu/decimal, onaltılı/hexadecimal) ve dönüşümleri. ,Boole Cebiri ve Mantık Devreleri: • Boole cebirinin temel prensipleri: doğruluk tabloları, mantıksal operatörler, De Morgan teoremi. • Mantık kapıları ve devrelerde gerçekleştirilmesi: AND, OR, NOT, XOR, NAND, NOR vb. • Kombinasyonel mantık devreleri: çoklayıcılar (multiplexer), dağıtıcılar (demultiplexer), kod dönüştürücüler vb. ve bunların dönüşümleri. ,Kombinasyonel Mantık Tasarımı: • Karnaugh haritaları ve tasarım süreci. • Kodlayıcılar (encoder), kod çözücüler (decoder), çoklayıcılar (multiplexer) ve mantık devrelerinin tasarımı. • Kombinasyonel mantık tasarımı için optimizasyon teknikleri. ,Kombinasyonel Mantık Tasarımı: • Karşılaştırıcılar (comparators), kod dönüştürücüler (code converters). • 7-segment göstergeler (7-segment displays). ,Aritmetik Devreler: • Toplayıcılar (adders), çıkarıcılar (subtractors), kaydırıcılar (shifters). • Çarpma ve bölme devreleri. • Aritmetik Mantık Birimi (ALU - Arithmetic Logic Unit). ,Ardışıl Mantık Tasarımı (Sequential Logic Design): • Flip-flop’lar, yazmaçlar (registers), sayaçlar (counters) ve ardışıl mantık devreleri. • Zamanlama analizi (timing analysis) ve senkronizasyon problemleri. • Ardışıl mantık tasarımına örnekler ve uygulamalar. ,Ardışıl Mantık Tasarımı: • Darbe Genişlik Modülasyonu (PWM - Pulse Width Modulation). • Örnek uygulamalar: 7-segment ekran kaydırma (scrolling). • Anahtar (switch) verilerinin yazmaca (register) yüklenmesi. ,Ara Sınav,Sonlu Durum Makineleri (Finite State Machines - FSM): • Giriş ve temel kavramlar. ,Sonlu Durum Makineleri: • Moore makinesi ile dizi algılayıcı (sequence detector). • Kapı kilidi şifre sistemi (door lock code). ,Sonlu Durum Makineleri: • Mealy makinesi ile dizi algılayıcı (sequence detector). • Kapı kilidi şifre sistemi (door lock code). ,Bellek Yapıları (Memory): • Dağıtık RAM/ROM (Distributed RAM/ROM). • Blok RAM/ROM (Block RAM/ROM). ,VGA Denetleyicisi (VGA Controller),UART (Universal Asynchronous Receiver/Transmitter): • Verici modülü (Transmit Module). ,UART (Universal Asynchronous Receiver/Transmitter): • Alıcı modülü (Receive Module). ,Genel Sınav; konularını içermektedir. |
| Dersin Öğrenme Kazanımları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
| 1. Sayısal sistemlerin ve sayısal elektroniğin temel prensiplerini açıklar. | ||
| 2. Kombinasyonel ve ardışıl mantık devrelerini analiz eder ve tasarlar. | ||
| 3. Sayısal tasarımda Boole cebiri ve mantık sadeleştirme tekniklerini uygular. | ||
| 4. VHDL kullanarak sayısal donanım tasarımları geliştirir. | ||
| 5. Vivado gibi FPGA geliştirme araçlarını kullanarak sayısal devreleri benzetim (simulation), doğrulama (verification) ve gerçekleme (implementation) süreçlerinden geçirir. | ||
| 6. Sonlu durum makineleri (FSM), bellek yapıları ve haberleşme arayüzleri gibi sayısal sistem bileşenlerini tasarlar ve gerçekleştirir. | ||
| 7. Sayısal sistem modelleme ve donanım gerçekleme yöntemlerini kullanarak mühendislik problemlerine çözüm üretir. |
| Öğretim Yöntemleri: | |
| Ölçme Yöntemleri: |
Ders Akışı
| Sıra | Konular | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Giriş ve Temel Kavramlar: • Sayısal sistemlerin temel prensipleri ve sayısal elektroniğin temelleri. • Sayı sistemleri (ikili/binary, sekizli/octal, onlu/decimal, onaltılı/hexadecimal) ve dönüşümleri. | |
| 2 | Boole Cebiri ve Mantık Devreleri: • Boole cebirinin temel prensipleri: doğruluk tabloları, mantıksal operatörler, De Morgan teoremi. • Mantık kapıları ve devrelerde gerçekleştirilmesi: AND, OR, NOT, XOR, NAND, NOR vb. • Kombinasyonel mantık devreleri: çoklayıcılar (multiplexer), dağıtıcılar (demultiplexer), kod dönüştürücüler vb. ve bunların dönüşümleri. | |
| 3 | Kombinasyonel Mantık Tasarımı: • Karnaugh haritaları ve tasarım süreci. • Kodlayıcılar (encoder), kod çözücüler (decoder), çoklayıcılar (multiplexer) ve mantık devrelerinin tasarımı. • Kombinasyonel mantık tasarımı için optimizasyon teknikleri. | |
| 4 | Kombinasyonel Mantık Tasarımı: • Karşılaştırıcılar (comparators), kod dönüştürücüler (code converters). • 7-segment göstergeler (7-segment displays). | |
| 5 | Aritmetik Devreler: • Toplayıcılar (adders), çıkarıcılar (subtractors), kaydırıcılar (shifters). • Çarpma ve bölme devreleri. • Aritmetik Mantık Birimi (ALU - Arithmetic Logic Unit). | |
| 6 | Ardışıl Mantık Tasarımı (Sequential Logic Design): • Flip-flop’lar, yazmaçlar (registers), sayaçlar (counters) ve ardışıl mantık devreleri. • Zamanlama analizi (timing analysis) ve senkronizasyon problemleri. • Ardışıl mantık tasarımına örnekler ve uygulamalar. | |
| 7 | Ardışıl Mantık Tasarımı: • Darbe Genişlik Modülasyonu (PWM - Pulse Width Modulation). • Örnek uygulamalar: 7-segment ekran kaydırma (scrolling). • Anahtar (switch) verilerinin yazmaca (register) yüklenmesi. | |
| 8 | Ara Sınav | |
| 9 | Sonlu Durum Makineleri (Finite State Machines - FSM): • Giriş ve temel kavramlar. | |
| 10 | Sonlu Durum Makineleri: • Moore makinesi ile dizi algılayıcı (sequence detector). • Kapı kilidi şifre sistemi (door lock code). | |
| 11 | Sonlu Durum Makineleri: • Mealy makinesi ile dizi algılayıcı (sequence detector). • Kapı kilidi şifre sistemi (door lock code). | |
| 12 | Bellek Yapıları (Memory): • Dağıtık RAM/ROM (Distributed RAM/ROM). • Blok RAM/ROM (Block RAM/ROM). | |
| 13 | VGA Denetleyicisi (VGA Controller) | |
| 14 | UART (Universal Asynchronous Receiver/Transmitter): • Verici modülü (Transmit Module). | |
| 15 | UART (Universal Asynchronous Receiver/Transmitter): • Alıcı modülü (Receive Module). | |
| 16 | Genel Sınav |
| Kaynak |
| 1. Richard E. Haskell, Digital Design Using Digilent FPGA Boards – VHDL, 2009. 2. Richard E. Haskell, Advanced Digital Design with a NEXYS 2 FPGA Board, 2013. |
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
| Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı | |||||||
| No | Program Yeterliliği | Katkı Düzeyi | |||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Temel Bilgi Birikimi: Matematik, fen bilimleri ve mühendislik disiplinine özgü konularda yeterli bilgi birikimi; bu bilgileri karmaşık mühendislik problemlerini modellemek ve çözmek için uygulama becerisi. | X | |||||
| 2 | Problem Analizi: Karmaşık mühendislik problemlerini saptama, tanımlama, formüle etme ve uygun analiz yöntemlerini kullanarak çözme becerisi. | X | |||||
| 3 | Tasarım Becerisi: Karmaşık bir sistemi, süreci veya ürünü, gerçekçi kısıtlar (ekonomi, çevre, sürdürülebilirlik, etik vb.) altında, istenen gereksinimleri karşılayacak şekilde tasarlama becerisi. | X | |||||
| 4 | Araştırma ve İnceleme: Karmaşık problemlerin incelenmesi için deney tasarlama, deney yapma, veri toplama, sonuçları analiz etme ve yorumlama becerisi. | X | |||||
| 5 | Modern Araç Kullanımı: Mühendislik uygulamaları için gerekli olan modern teknikleri, araçları ve bilişim teknolojilerini (MATLAB, Proteus, C/C++ gibi programlar) seçme ve kullanma becerisi. | X | |||||
| 6 | Mesleki ve Etik Sorumluluk: Mesleki etik ilkelerine uygun davranma ve mühendislik uygulamalarının sosyal, hukuki ve çevresel sonuçları hakkında farkındalık sahibi olma. | X | |||||
| 7 | İletişim ve Takım Çalışması: Disiplin içi ve çok disiplinli takımlarda etkin biçimde çalışabilme ve sözlü/yazılı etkin iletişim kurma becerisi. | X | |||||
| 8 | Yaşam Boyu Öğrenme: Bilgiye erişme, bilim ve teknolojideki gelişmeleri izleme ve kendini sürekli yenileme bilinci. | X | |||||
| 9 | Proje Yönetimi ve Girişimcilik: Proje yönetimi, risk yönetimi ve değişiklik yönetimi gibi iş hayatındaki uygulamalar hakkında bilgi; girişimcilik ve yenilikçilik farkındalığı. | ||||||
Değerlendirme Sistemi
| Katkı Düzeyi | Mutlak Değerlendirme | |
| Ara Sınavın Başarıya Oranı | 40 | |
| Genel Sınavın Başarıya Oranı | 60 | |
| Toplam | 100 | |
| AKTS / İşyükü Tablosu | ||||||
| Etkinlik | Sayı | Süresi (Saat) | Toplam İş Yükü (Saat) | |||
| Toplam İş Yükü (Saat) | 0 | |||||
| Dersin AKTS Kredisi = Toplam İş Yükü (Saat)/30*=(0/30) | 0 | |||||
| Dersin AKTS Kredisi: *30 saatlik çalışma 1 AKTS kredisi sayılmaktadır. | ||||||
Dersin Detaylı Bilgileri
Ders Tanımı
| Ders | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| VHDL DEVRE TASARIMI | EEE2220054 | Bahar Dönemi | 3+0 | 3 | 5 |
| Ders Programı |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler |
| Dersin Dili | İngilizce |
| Dersin Seviyesi | Lisans |
| Dersin Türü | Programa Bağlı Seçmeli |
| Dersin Koordinatörü | |
| Dersi Verenler | |
| Dersin Yardımcıları | |
| Dersin Amacı | Bu dersin amacı, öğrencilere sayısal sistemler ve sayısal tasarım metodolojileri hakkında temel bilgi kazandırmak; VHDL ve FPGA tabanlı geliştirme ortamlarını kullanarak sayısal devrelerin tasarımı, benzetimi, analizi ve gerçeklenmesi becerisini geliştirmektir. |
| Dersin İçeriği | Bu ders; Giriş ve Temel Kavramlar: • Sayısal sistemlerin temel prensipleri ve sayısal elektroniğin temelleri. • Sayı sistemleri (ikili/binary, sekizli/octal, onlu/decimal, onaltılı/hexadecimal) ve dönüşümleri. ,Boole Cebiri ve Mantık Devreleri: • Boole cebirinin temel prensipleri: doğruluk tabloları, mantıksal operatörler, De Morgan teoremi. • Mantık kapıları ve devrelerde gerçekleştirilmesi: AND, OR, NOT, XOR, NAND, NOR vb. • Kombinasyonel mantık devreleri: çoklayıcılar (multiplexer), dağıtıcılar (demultiplexer), kod dönüştürücüler vb. ve bunların dönüşümleri. ,Kombinasyonel Mantık Tasarımı: • Karnaugh haritaları ve tasarım süreci. • Kodlayıcılar (encoder), kod çözücüler (decoder), çoklayıcılar (multiplexer) ve mantık devrelerinin tasarımı. • Kombinasyonel mantık tasarımı için optimizasyon teknikleri. ,Kombinasyonel Mantık Tasarımı: • Karşılaştırıcılar (comparators), kod dönüştürücüler (code converters). • 7-segment göstergeler (7-segment displays). ,Aritmetik Devreler: • Toplayıcılar (adders), çıkarıcılar (subtractors), kaydırıcılar (shifters). • Çarpma ve bölme devreleri. • Aritmetik Mantık Birimi (ALU - Arithmetic Logic Unit). ,Ardışıl Mantık Tasarımı (Sequential Logic Design): • Flip-flop’lar, yazmaçlar (registers), sayaçlar (counters) ve ardışıl mantık devreleri. • Zamanlama analizi (timing analysis) ve senkronizasyon problemleri. • Ardışıl mantık tasarımına örnekler ve uygulamalar. ,Ardışıl Mantık Tasarımı: • Darbe Genişlik Modülasyonu (PWM - Pulse Width Modulation). • Örnek uygulamalar: 7-segment ekran kaydırma (scrolling). • Anahtar (switch) verilerinin yazmaca (register) yüklenmesi. ,Ara Sınav,Sonlu Durum Makineleri (Finite State Machines - FSM): • Giriş ve temel kavramlar. ,Sonlu Durum Makineleri: • Moore makinesi ile dizi algılayıcı (sequence detector). • Kapı kilidi şifre sistemi (door lock code). ,Sonlu Durum Makineleri: • Mealy makinesi ile dizi algılayıcı (sequence detector). • Kapı kilidi şifre sistemi (door lock code). ,Bellek Yapıları (Memory): • Dağıtık RAM/ROM (Distributed RAM/ROM). • Blok RAM/ROM (Block RAM/ROM). ,VGA Denetleyicisi (VGA Controller),UART (Universal Asynchronous Receiver/Transmitter): • Verici modülü (Transmit Module). ,UART (Universal Asynchronous Receiver/Transmitter): • Alıcı modülü (Receive Module). ,Genel Sınav; konularını içermektedir. |
| Dersin Öğrenme Kazanımları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
| 1. Sayısal sistemlerin ve sayısal elektroniğin temel prensiplerini açıklar. | ||
| 2. Kombinasyonel ve ardışıl mantık devrelerini analiz eder ve tasarlar. | ||
| 3. Sayısal tasarımda Boole cebiri ve mantık sadeleştirme tekniklerini uygular. | ||
| 4. VHDL kullanarak sayısal donanım tasarımları geliştirir. | ||
| 5. Vivado gibi FPGA geliştirme araçlarını kullanarak sayısal devreleri benzetim (simulation), doğrulama (verification) ve gerçekleme (implementation) süreçlerinden geçirir. | ||
| 6. Sonlu durum makineleri (FSM), bellek yapıları ve haberleşme arayüzleri gibi sayısal sistem bileşenlerini tasarlar ve gerçekleştirir. | ||
| 7. Sayısal sistem modelleme ve donanım gerçekleme yöntemlerini kullanarak mühendislik problemlerine çözüm üretir. |
| Öğretim Yöntemleri: | |
| Ölçme Yöntemleri: |
Ders Akışı
| Sıra | Konular | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Giriş ve Temel Kavramlar: • Sayısal sistemlerin temel prensipleri ve sayısal elektroniğin temelleri. • Sayı sistemleri (ikili/binary, sekizli/octal, onlu/decimal, onaltılı/hexadecimal) ve dönüşümleri. | |
| 2 | Boole Cebiri ve Mantık Devreleri: • Boole cebirinin temel prensipleri: doğruluk tabloları, mantıksal operatörler, De Morgan teoremi. • Mantık kapıları ve devrelerde gerçekleştirilmesi: AND, OR, NOT, XOR, NAND, NOR vb. • Kombinasyonel mantık devreleri: çoklayıcılar (multiplexer), dağıtıcılar (demultiplexer), kod dönüştürücüler vb. ve bunların dönüşümleri. | |
| 3 | Kombinasyonel Mantık Tasarımı: • Karnaugh haritaları ve tasarım süreci. • Kodlayıcılar (encoder), kod çözücüler (decoder), çoklayıcılar (multiplexer) ve mantık devrelerinin tasarımı. • Kombinasyonel mantık tasarımı için optimizasyon teknikleri. | |
| 4 | Kombinasyonel Mantık Tasarımı: • Karşılaştırıcılar (comparators), kod dönüştürücüler (code converters). • 7-segment göstergeler (7-segment displays). | |
| 5 | Aritmetik Devreler: • Toplayıcılar (adders), çıkarıcılar (subtractors), kaydırıcılar (shifters). • Çarpma ve bölme devreleri. • Aritmetik Mantık Birimi (ALU - Arithmetic Logic Unit). | |
| 6 | Ardışıl Mantık Tasarımı (Sequential Logic Design): • Flip-flop’lar, yazmaçlar (registers), sayaçlar (counters) ve ardışıl mantık devreleri. • Zamanlama analizi (timing analysis) ve senkronizasyon problemleri. • Ardışıl mantık tasarımına örnekler ve uygulamalar. | |
| 7 | Ardışıl Mantık Tasarımı: • Darbe Genişlik Modülasyonu (PWM - Pulse Width Modulation). • Örnek uygulamalar: 7-segment ekran kaydırma (scrolling). • Anahtar (switch) verilerinin yazmaca (register) yüklenmesi. | |
| 8 | Ara Sınav | |
| 9 | Sonlu Durum Makineleri (Finite State Machines - FSM): • Giriş ve temel kavramlar. | |
| 10 | Sonlu Durum Makineleri: • Moore makinesi ile dizi algılayıcı (sequence detector). • Kapı kilidi şifre sistemi (door lock code). | |
| 11 | Sonlu Durum Makineleri: • Mealy makinesi ile dizi algılayıcı (sequence detector). • Kapı kilidi şifre sistemi (door lock code). | |
| 12 | Bellek Yapıları (Memory): • Dağıtık RAM/ROM (Distributed RAM/ROM). • Blok RAM/ROM (Block RAM/ROM). | |
| 13 | VGA Denetleyicisi (VGA Controller) | |
| 14 | UART (Universal Asynchronous Receiver/Transmitter): • Verici modülü (Transmit Module). | |
| 15 | UART (Universal Asynchronous Receiver/Transmitter): • Alıcı modülü (Receive Module). | |
| 16 | Genel Sınav |
| Kaynak |
| 1. Richard E. Haskell, Digital Design Using Digilent FPGA Boards – VHDL, 2009. 2. Richard E. Haskell, Advanced Digital Design with a NEXYS 2 FPGA Board, 2013. |
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
| Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı | |||||||
| No | Program Yeterliliği | Katkı Düzeyi | |||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Temel Bilgi Birikimi: Matematik, fen bilimleri ve mühendislik disiplinine özgü konularda yeterli bilgi birikimi; bu bilgileri karmaşık mühendislik problemlerini modellemek ve çözmek için uygulama becerisi. | X | |||||
| 2 | Problem Analizi: Karmaşık mühendislik problemlerini saptama, tanımlama, formüle etme ve uygun analiz yöntemlerini kullanarak çözme becerisi. | X | |||||
| 3 | Tasarım Becerisi: Karmaşık bir sistemi, süreci veya ürünü, gerçekçi kısıtlar (ekonomi, çevre, sürdürülebilirlik, etik vb.) altında, istenen gereksinimleri karşılayacak şekilde tasarlama becerisi. | X | |||||
| 4 | Araştırma ve İnceleme: Karmaşık problemlerin incelenmesi için deney tasarlama, deney yapma, veri toplama, sonuçları analiz etme ve yorumlama becerisi. | X | |||||
| 5 | Modern Araç Kullanımı: Mühendislik uygulamaları için gerekli olan modern teknikleri, araçları ve bilişim teknolojilerini (MATLAB, Proteus, C/C++ gibi programlar) seçme ve kullanma becerisi. | X | |||||
| 6 | Mesleki ve Etik Sorumluluk: Mesleki etik ilkelerine uygun davranma ve mühendislik uygulamalarının sosyal, hukuki ve çevresel sonuçları hakkında farkındalık sahibi olma. | X | |||||
| 7 | İletişim ve Takım Çalışması: Disiplin içi ve çok disiplinli takımlarda etkin biçimde çalışabilme ve sözlü/yazılı etkin iletişim kurma becerisi. | X | |||||
| 8 | Yaşam Boyu Öğrenme: Bilgiye erişme, bilim ve teknolojideki gelişmeleri izleme ve kendini sürekli yenileme bilinci. | X | |||||
| 9 | Proje Yönetimi ve Girişimcilik: Proje yönetimi, risk yönetimi ve değişiklik yönetimi gibi iş hayatındaki uygulamalar hakkında bilgi; girişimcilik ve yenilikçilik farkındalığı. | ||||||
Değerlendirme Sistemi
| Katkı Düzeyi | Mutlak Değerlendirme | |
| Ara Sınavın Başarıya Oranı | 40 | |
| Genel Sınavın Başarıya Oranı | 60 | |
| Toplam | 100 | |