Skip to main content
Anasayfa

Ders Detayı

Ders Tanımı

DersKoduYarıyılT+U SaatKrediAKTS
VHDL DEVRE TASARIMIEEE2220054Bahar Dönemi3+035
Ders Programı
Ön Koşul Dersleri
Önerilen Seçmeli Dersler
Dersin Diliİngilizce
Dersin SeviyesiLisans
Dersin TürüPrograma Bağlı Seçmeli
Dersin Koordinatörü
Dersi Verenler
Dersin Yardımcıları
Dersin AmacıBu dersin amacı, öğrencilere sayısal sistemler ve sayısal tasarım metodolojileri hakkında temel bilgi kazandırmak; VHDL ve FPGA tabanlı geliştirme ortamlarını kullanarak sayısal devrelerin tasarımı, benzetimi, analizi ve gerçeklenmesi becerisini geliştirmektir.
Dersin İçeriğiBu ders; Giriş ve Temel Kavramlar:
• Sayısal sistemlerin temel prensipleri ve sayısal elektroniğin temelleri.
• Sayı sistemleri (ikili/binary, sekizli/octal, onlu/decimal, onaltılı/hexadecimal) ve dönüşümleri.
,Boole Cebiri ve Mantık Devreleri:
• Boole cebirinin temel prensipleri: doğruluk tabloları, mantıksal operatörler, De Morgan teoremi.
• Mantık kapıları ve devrelerde gerçekleştirilmesi: AND, OR, NOT, XOR, NAND, NOR vb.
• Kombinasyonel mantık devreleri: çoklayıcılar (multiplexer), dağıtıcılar (demultiplexer), kod dönüştürücüler vb. ve bunların dönüşümleri.
,Kombinasyonel Mantık Tasarımı:
• Karnaugh haritaları ve tasarım süreci.
• Kodlayıcılar (encoder), kod çözücüler (decoder), çoklayıcılar (multiplexer) ve mantık devrelerinin tasarımı.
• Kombinasyonel mantık tasarımı için optimizasyon teknikleri.
,Kombinasyonel Mantık Tasarımı:
• Karşılaştırıcılar (comparators), kod dönüştürücüler (code converters).
• 7-segment göstergeler (7-segment displays).
,Aritmetik Devreler:
• Toplayıcılar (adders), çıkarıcılar (subtractors), kaydırıcılar (shifters).
• Çarpma ve bölme devreleri.
• Aritmetik Mantık Birimi (ALU - Arithmetic Logic Unit).
,Ardışıl Mantık Tasarımı (Sequential Logic Design):
• Flip-flop’lar, yazmaçlar (registers), sayaçlar (counters) ve ardışıl mantık devreleri.
• Zamanlama analizi (timing analysis) ve senkronizasyon problemleri.
• Ardışıl mantık tasarımına örnekler ve uygulamalar.
,Ardışıl Mantık Tasarımı:
• Darbe Genişlik Modülasyonu (PWM - Pulse Width Modulation).
• Örnek uygulamalar: 7-segment ekran kaydırma (scrolling).
• Anahtar (switch) verilerinin yazmaca (register) yüklenmesi.
,Ara Sınav,Sonlu Durum Makineleri (Finite State Machines - FSM):
• Giriş ve temel kavramlar.
,Sonlu Durum Makineleri:
• Moore makinesi ile dizi algılayıcı (sequence detector).
• Kapı kilidi şifre sistemi (door lock code).
,Sonlu Durum Makineleri:
• Mealy makinesi ile dizi algılayıcı (sequence detector).
• Kapı kilidi şifre sistemi (door lock code).
,Bellek Yapıları (Memory):
• Dağıtık RAM/ROM (Distributed RAM/ROM).
• Blok RAM/ROM (Block RAM/ROM).
,VGA Denetleyicisi (VGA Controller),UART (Universal Asynchronous Receiver/Transmitter):
• Verici modülü (Transmit Module).
,UART (Universal Asynchronous Receiver/Transmitter):
• Alıcı modülü (Receive Module).
,Genel Sınav; konularını içermektedir.
Dersin Öğrenme KazanımlarıÖğretim YöntemleriÖlçme Yöntemleri
1. Sayısal sistemlerin ve sayısal elektroniğin temel prensiplerini açıklar.
2. Kombinasyonel ve ardışıl mantık devrelerini analiz eder ve tasarlar.
3. Sayısal tasarımda Boole cebiri ve mantık sadeleştirme tekniklerini uygular.
4. VHDL kullanarak sayısal donanım tasarımları geliştirir.
5. Vivado gibi FPGA geliştirme araçlarını kullanarak sayısal devreleri benzetim (simulation), doğrulama (verification) ve gerçekleme (implementation) süreçlerinden geçirir.
6. Sonlu durum makineleri (FSM), bellek yapıları ve haberleşme arayüzleri gibi sayısal sistem bileşenlerini tasarlar ve gerçekleştirir.
7. Sayısal sistem modelleme ve donanım gerçekleme yöntemlerini kullanarak mühendislik problemlerine çözüm üretir.
Öğretim Yöntemleri:
Ölçme Yöntemleri:

Ders Akışı

SıraKonularÖn Hazırlık
1Giriş ve Temel Kavramlar:
• Sayısal sistemlerin temel prensipleri ve sayısal elektroniğin temelleri.
• Sayı sistemleri (ikili/binary, sekizli/octal, onlu/decimal, onaltılı/hexadecimal) ve dönüşümleri.
2Boole Cebiri ve Mantık Devreleri:
• Boole cebirinin temel prensipleri: doğruluk tabloları, mantıksal operatörler, De Morgan teoremi.
• Mantık kapıları ve devrelerde gerçekleştirilmesi: AND, OR, NOT, XOR, NAND, NOR vb.
• Kombinasyonel mantık devreleri: çoklayıcılar (multiplexer), dağıtıcılar (demultiplexer), kod dönüştürücüler vb. ve bunların dönüşümleri.
3Kombinasyonel Mantık Tasarımı:
• Karnaugh haritaları ve tasarım süreci.
• Kodlayıcılar (encoder), kod çözücüler (decoder), çoklayıcılar (multiplexer) ve mantık devrelerinin tasarımı.
• Kombinasyonel mantık tasarımı için optimizasyon teknikleri.
4Kombinasyonel Mantık Tasarımı:
• Karşılaştırıcılar (comparators), kod dönüştürücüler (code converters).
• 7-segment göstergeler (7-segment displays).
5Aritmetik Devreler:
• Toplayıcılar (adders), çıkarıcılar (subtractors), kaydırıcılar (shifters).
• Çarpma ve bölme devreleri.
• Aritmetik Mantık Birimi (ALU - Arithmetic Logic Unit).
6Ardışıl Mantık Tasarımı (Sequential Logic Design):
• Flip-flop’lar, yazmaçlar (registers), sayaçlar (counters) ve ardışıl mantık devreleri.
• Zamanlama analizi (timing analysis) ve senkronizasyon problemleri.
• Ardışıl mantık tasarımına örnekler ve uygulamalar.
7Ardışıl Mantık Tasarımı:
• Darbe Genişlik Modülasyonu (PWM - Pulse Width Modulation).
• Örnek uygulamalar: 7-segment ekran kaydırma (scrolling).
• Anahtar (switch) verilerinin yazmaca (register) yüklenmesi.
8Ara Sınav
9Sonlu Durum Makineleri (Finite State Machines - FSM):
• Giriş ve temel kavramlar.
10Sonlu Durum Makineleri:
• Moore makinesi ile dizi algılayıcı (sequence detector).
• Kapı kilidi şifre sistemi (door lock code).
11Sonlu Durum Makineleri:
• Mealy makinesi ile dizi algılayıcı (sequence detector).
• Kapı kilidi şifre sistemi (door lock code).
12Bellek Yapıları (Memory):
• Dağıtık RAM/ROM (Distributed RAM/ROM).
• Blok RAM/ROM (Block RAM/ROM).
13VGA Denetleyicisi (VGA Controller)
14UART (Universal Asynchronous Receiver/Transmitter):
• Verici modülü (Transmit Module).
15UART (Universal Asynchronous Receiver/Transmitter):
• Alıcı modülü (Receive Module).
16Genel Sınav
Kaynak
1. Richard E. Haskell, Digital Design Using Digilent FPGA Boards – VHDL, 2009. 2. Richard E. Haskell, Advanced Digital Design with a NEXYS 2 FPGA Board, 2013.

Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı

Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
NoProgram Yeterliliği Katkı Düzeyi
12345
1
Temel Bilgi Birikimi: Matematik, fen bilimleri ve mühendislik disiplinine özgü konularda yeterli bilgi birikimi; bu bilgileri karmaşık mühendislik problemlerini modellemek ve çözmek için uygulama becerisi.
X
2
Problem Analizi: Karmaşık mühendislik problemlerini saptama, tanımlama, formüle etme ve uygun analiz yöntemlerini kullanarak çözme becerisi.
X
3
Tasarım Becerisi: Karmaşık bir sistemi, süreci veya ürünü, gerçekçi kısıtlar (ekonomi, çevre, sürdürülebilirlik, etik vb.) altında, istenen gereksinimleri karşılayacak şekilde tasarlama becerisi.
X
4
Araştırma ve İnceleme: Karmaşık problemlerin incelenmesi için deney tasarlama, deney yapma, veri toplama, sonuçları analiz etme ve yorumlama becerisi.
X
5
Modern Araç Kullanımı: Mühendislik uygulamaları için gerekli olan modern teknikleri, araçları ve bilişim teknolojilerini (MATLAB, Proteus, C/C++ gibi programlar) seçme ve kullanma becerisi.
X
6
Mesleki ve Etik Sorumluluk: Mesleki etik ilkelerine uygun davranma ve mühendislik uygulamalarının sosyal, hukuki ve çevresel sonuçları hakkında farkındalık sahibi olma.
X
7
İletişim ve Takım Çalışması: Disiplin içi ve çok disiplinli takımlarda etkin biçimde çalışabilme ve sözlü/yazılı etkin iletişim kurma becerisi.
X
8
Yaşam Boyu Öğrenme: Bilgiye erişme, bilim ve teknolojideki gelişmeleri izleme ve kendini sürekli yenileme bilinci.
X
9
Proje Yönetimi ve Girişimcilik: Proje yönetimi, risk yönetimi ve değişiklik yönetimi gibi iş hayatındaki uygulamalar hakkında bilgi; girişimcilik ve yenilikçilik farkındalığı.

Değerlendirme Sistemi

Katkı DüzeyiMutlak Değerlendirme
Ara Sınavın Başarıya Oranı 40
Genel Sınavın Başarıya Oranı 60
Toplam 100
AKTS / İşyükü Tablosu
EtkinlikSayıSüresi (Saat)Toplam İş Yükü (Saat)
Toplam İş Yükü (Saat)0
Dersin AKTS Kredisi = Toplam İş Yükü (Saat)/30*=(0/30)0
Dersin AKTS Kredisi: *30 saatlik çalışma 1 AKTS kredisi sayılmaktadır.

Dersin Detaylı Bilgileri

Ders Tanımı

DersKoduYarıyılT+U SaatKrediAKTS
VHDL DEVRE TASARIMIEEE2220054Bahar Dönemi3+035
Ders Programı
Ön Koşul Dersleri
Önerilen Seçmeli Dersler
Dersin Diliİngilizce
Dersin SeviyesiLisans
Dersin TürüPrograma Bağlı Seçmeli
Dersin Koordinatörü
Dersi Verenler
Dersin Yardımcıları
Dersin AmacıBu dersin amacı, öğrencilere sayısal sistemler ve sayısal tasarım metodolojileri hakkında temel bilgi kazandırmak; VHDL ve FPGA tabanlı geliştirme ortamlarını kullanarak sayısal devrelerin tasarımı, benzetimi, analizi ve gerçeklenmesi becerisini geliştirmektir.
Dersin İçeriğiBu ders; Giriş ve Temel Kavramlar:
• Sayısal sistemlerin temel prensipleri ve sayısal elektroniğin temelleri.
• Sayı sistemleri (ikili/binary, sekizli/octal, onlu/decimal, onaltılı/hexadecimal) ve dönüşümleri.
,Boole Cebiri ve Mantık Devreleri:
• Boole cebirinin temel prensipleri: doğruluk tabloları, mantıksal operatörler, De Morgan teoremi.
• Mantık kapıları ve devrelerde gerçekleştirilmesi: AND, OR, NOT, XOR, NAND, NOR vb.
• Kombinasyonel mantık devreleri: çoklayıcılar (multiplexer), dağıtıcılar (demultiplexer), kod dönüştürücüler vb. ve bunların dönüşümleri.
,Kombinasyonel Mantık Tasarımı:
• Karnaugh haritaları ve tasarım süreci.
• Kodlayıcılar (encoder), kod çözücüler (decoder), çoklayıcılar (multiplexer) ve mantık devrelerinin tasarımı.
• Kombinasyonel mantık tasarımı için optimizasyon teknikleri.
,Kombinasyonel Mantık Tasarımı:
• Karşılaştırıcılar (comparators), kod dönüştürücüler (code converters).
• 7-segment göstergeler (7-segment displays).
,Aritmetik Devreler:
• Toplayıcılar (adders), çıkarıcılar (subtractors), kaydırıcılar (shifters).
• Çarpma ve bölme devreleri.
• Aritmetik Mantık Birimi (ALU - Arithmetic Logic Unit).
,Ardışıl Mantık Tasarımı (Sequential Logic Design):
• Flip-flop’lar, yazmaçlar (registers), sayaçlar (counters) ve ardışıl mantık devreleri.
• Zamanlama analizi (timing analysis) ve senkronizasyon problemleri.
• Ardışıl mantık tasarımına örnekler ve uygulamalar.
,Ardışıl Mantık Tasarımı:
• Darbe Genişlik Modülasyonu (PWM - Pulse Width Modulation).
• Örnek uygulamalar: 7-segment ekran kaydırma (scrolling).
• Anahtar (switch) verilerinin yazmaca (register) yüklenmesi.
,Ara Sınav,Sonlu Durum Makineleri (Finite State Machines - FSM):
• Giriş ve temel kavramlar.
,Sonlu Durum Makineleri:
• Moore makinesi ile dizi algılayıcı (sequence detector).
• Kapı kilidi şifre sistemi (door lock code).
,Sonlu Durum Makineleri:
• Mealy makinesi ile dizi algılayıcı (sequence detector).
• Kapı kilidi şifre sistemi (door lock code).
,Bellek Yapıları (Memory):
• Dağıtık RAM/ROM (Distributed RAM/ROM).
• Blok RAM/ROM (Block RAM/ROM).
,VGA Denetleyicisi (VGA Controller),UART (Universal Asynchronous Receiver/Transmitter):
• Verici modülü (Transmit Module).
,UART (Universal Asynchronous Receiver/Transmitter):
• Alıcı modülü (Receive Module).
,Genel Sınav; konularını içermektedir.
Dersin Öğrenme KazanımlarıÖğretim YöntemleriÖlçme Yöntemleri
1. Sayısal sistemlerin ve sayısal elektroniğin temel prensiplerini açıklar.
2. Kombinasyonel ve ardışıl mantık devrelerini analiz eder ve tasarlar.
3. Sayısal tasarımda Boole cebiri ve mantık sadeleştirme tekniklerini uygular.
4. VHDL kullanarak sayısal donanım tasarımları geliştirir.
5. Vivado gibi FPGA geliştirme araçlarını kullanarak sayısal devreleri benzetim (simulation), doğrulama (verification) ve gerçekleme (implementation) süreçlerinden geçirir.
6. Sonlu durum makineleri (FSM), bellek yapıları ve haberleşme arayüzleri gibi sayısal sistem bileşenlerini tasarlar ve gerçekleştirir.
7. Sayısal sistem modelleme ve donanım gerçekleme yöntemlerini kullanarak mühendislik problemlerine çözüm üretir.
Öğretim Yöntemleri:
Ölçme Yöntemleri:

Ders Akışı

SıraKonularÖn Hazırlık
1Giriş ve Temel Kavramlar:
• Sayısal sistemlerin temel prensipleri ve sayısal elektroniğin temelleri.
• Sayı sistemleri (ikili/binary, sekizli/octal, onlu/decimal, onaltılı/hexadecimal) ve dönüşümleri.
2Boole Cebiri ve Mantık Devreleri:
• Boole cebirinin temel prensipleri: doğruluk tabloları, mantıksal operatörler, De Morgan teoremi.
• Mantık kapıları ve devrelerde gerçekleştirilmesi: AND, OR, NOT, XOR, NAND, NOR vb.
• Kombinasyonel mantık devreleri: çoklayıcılar (multiplexer), dağıtıcılar (demultiplexer), kod dönüştürücüler vb. ve bunların dönüşümleri.
3Kombinasyonel Mantık Tasarımı:
• Karnaugh haritaları ve tasarım süreci.
• Kodlayıcılar (encoder), kod çözücüler (decoder), çoklayıcılar (multiplexer) ve mantık devrelerinin tasarımı.
• Kombinasyonel mantık tasarımı için optimizasyon teknikleri.
4Kombinasyonel Mantık Tasarımı:
• Karşılaştırıcılar (comparators), kod dönüştürücüler (code converters).
• 7-segment göstergeler (7-segment displays).
5Aritmetik Devreler:
• Toplayıcılar (adders), çıkarıcılar (subtractors), kaydırıcılar (shifters).
• Çarpma ve bölme devreleri.
• Aritmetik Mantık Birimi (ALU - Arithmetic Logic Unit).
6Ardışıl Mantık Tasarımı (Sequential Logic Design):
• Flip-flop’lar, yazmaçlar (registers), sayaçlar (counters) ve ardışıl mantık devreleri.
• Zamanlama analizi (timing analysis) ve senkronizasyon problemleri.
• Ardışıl mantık tasarımına örnekler ve uygulamalar.
7Ardışıl Mantık Tasarımı:
• Darbe Genişlik Modülasyonu (PWM - Pulse Width Modulation).
• Örnek uygulamalar: 7-segment ekran kaydırma (scrolling).
• Anahtar (switch) verilerinin yazmaca (register) yüklenmesi.
8Ara Sınav
9Sonlu Durum Makineleri (Finite State Machines - FSM):
• Giriş ve temel kavramlar.
10Sonlu Durum Makineleri:
• Moore makinesi ile dizi algılayıcı (sequence detector).
• Kapı kilidi şifre sistemi (door lock code).
11Sonlu Durum Makineleri:
• Mealy makinesi ile dizi algılayıcı (sequence detector).
• Kapı kilidi şifre sistemi (door lock code).
12Bellek Yapıları (Memory):
• Dağıtık RAM/ROM (Distributed RAM/ROM).
• Blok RAM/ROM (Block RAM/ROM).
13VGA Denetleyicisi (VGA Controller)
14UART (Universal Asynchronous Receiver/Transmitter):
• Verici modülü (Transmit Module).
15UART (Universal Asynchronous Receiver/Transmitter):
• Alıcı modülü (Receive Module).
16Genel Sınav
Kaynak
1. Richard E. Haskell, Digital Design Using Digilent FPGA Boards – VHDL, 2009. 2. Richard E. Haskell, Advanced Digital Design with a NEXYS 2 FPGA Board, 2013.

Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı

Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
NoProgram Yeterliliği Katkı Düzeyi
12345
1
Temel Bilgi Birikimi: Matematik, fen bilimleri ve mühendislik disiplinine özgü konularda yeterli bilgi birikimi; bu bilgileri karmaşık mühendislik problemlerini modellemek ve çözmek için uygulama becerisi.
X
2
Problem Analizi: Karmaşık mühendislik problemlerini saptama, tanımlama, formüle etme ve uygun analiz yöntemlerini kullanarak çözme becerisi.
X
3
Tasarım Becerisi: Karmaşık bir sistemi, süreci veya ürünü, gerçekçi kısıtlar (ekonomi, çevre, sürdürülebilirlik, etik vb.) altında, istenen gereksinimleri karşılayacak şekilde tasarlama becerisi.
X
4
Araştırma ve İnceleme: Karmaşık problemlerin incelenmesi için deney tasarlama, deney yapma, veri toplama, sonuçları analiz etme ve yorumlama becerisi.
X
5
Modern Araç Kullanımı: Mühendislik uygulamaları için gerekli olan modern teknikleri, araçları ve bilişim teknolojilerini (MATLAB, Proteus, C/C++ gibi programlar) seçme ve kullanma becerisi.
X
6
Mesleki ve Etik Sorumluluk: Mesleki etik ilkelerine uygun davranma ve mühendislik uygulamalarının sosyal, hukuki ve çevresel sonuçları hakkında farkındalık sahibi olma.
X
7
İletişim ve Takım Çalışması: Disiplin içi ve çok disiplinli takımlarda etkin biçimde çalışabilme ve sözlü/yazılı etkin iletişim kurma becerisi.
X
8
Yaşam Boyu Öğrenme: Bilgiye erişme, bilim ve teknolojideki gelişmeleri izleme ve kendini sürekli yenileme bilinci.
X
9
Proje Yönetimi ve Girişimcilik: Proje yönetimi, risk yönetimi ve değişiklik yönetimi gibi iş hayatındaki uygulamalar hakkında bilgi; girişimcilik ve yenilikçilik farkındalığı.

Değerlendirme Sistemi

Katkı DüzeyiMutlak Değerlendirme
Ara Sınavın Başarıya Oranı 40
Genel Sınavın Başarıya Oranı 60
Toplam 100

Sayısal Veriler

Öğrenci Başarı Durumu

Bilgi / Destek Butonu