Ders Detayı
Ders Tanımı
| Ders | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| OSMANLI MUTFAĞI | GMS3111621 | Güz Dönemi | 2+2 | 3 | 4 |
| Ders Programı | ( 1. ) Çarşamba 08:40-09:30 ( 1. ) Çarşamba 09:40-10:30 ( 2. ) Çarşamba 12:40-13:30 ( 2. ) Çarşamba 13:40-14:30 ( 2. ) Çarşamba 14:40-15:30 ( 2. ) Çarşamba 15:40-16:30 ( ) Çarşamba 10:40-11:30 ( ) Çarşamba 11:40-12:30 ( ) Çarşamba 12:40-13:30 ( ) Çarşamba 13:40-14:30 |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler |
| Dersin Dili | İngilizce |
| Dersin Seviyesi | Lisans |
| Dersin Türü | Programa Bağlı Seçmeli |
| Dersin Koordinatörü | Öğr.Gör. Nilay YAYĞIR |
| Dersi Verenler | Öğr.Gör. Nilay YAYĞIR |
| Dersin Yardımcıları | |
| Dersin Amacı | Gastronomi öğrencilerinin Osmanlı mutfağının tarihsel gelişimini ve Türk mutfak kültüründeki yerini öğrenmelerini sağlamaktır. Ayrıca öğrencilerin Osmanlı döneminde tüketilen yemekleri, saray mutfağının işleyişini ve geleneksel pişirme yöntemlerini öğrenerek bu bilgi ve yöntemleri uygulamalı olarak deneyimlemeleri amaçlanmaktadır. |
| Dersin İçeriği | Bu ders; Oryantasyon,Osmanlı Mutfağının Tarihi, Pişirme Yöntemleri ve Temel Malzemeler,Tarhana, Lalanga ve Çılbır,Tavuk Külbastı, Yeşil Pilav ve Un Helvası,Seferceliye, Taratorlu Salatalık Salatası ve Su Muhallebisi,Gayrimüslim Halkların Yemek Kültürü ve Şerbet Kültürü,Süleymaniye Çorbası, Kadınbudu Köfte ve Ballı Gemici Böreği,Ara Sınav,Mantı (Tarihi ve Tekniği), Osmanlı Hamur İşleri ve Helva-i Hakaniye,Keşkek, İmam Bayıldı ve Zerde,Osmanlı Mutfağında Farklı Kültürlerin Etkisi: Hint Usulü Balık, Yağsız Pilav ve Kavunlu Baklava,Zirva, Aside (Haside) ve Sirkencübin Şerbeti,Dolma Ciğer, Ispanak Kökü Salatası ve Revani,Su Böreği ve İshakiye,Genel Tekrar,Genel Sınav; konularını içermektedir. |
| Dersin Öğrenme Kazanımları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
| 1. Osmanlı mutfağının Orta Asya’dan Anadolu’ya geçirdiği değişimi Selçuklu, Bizans ile Arap mutfaklarının etkileri bağlamında açıklar. | ||
| 2. Matbah-ı Âmire’de görev yapan mutfak görevlilerini görevleri ile eşleştirir. | ||
| 3. Dirhem, okka ile kıyye gibi Osmanlı ölçü birimlerini gram veya kilograma dönüştürür. | ||
| 4. Tarhana, hamur işleri, pilav, helva, börek ile şerbet gibi temel Osmanlı-Türk yemeklerini pişirir. | ||
| 5. Seferceliye, Süleymaniye Çorbası, Zirva ile Keşkek gibi geleneksel yemekleri hazırlanma amaçları ile ilişkilendirir. |
| Öğretim Yöntemleri: | |
| Ölçme Yöntemleri: |
Ders Akışı
| Sıra | Konular | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Oryantasyon | |
| 2 | Osmanlı Mutfağının Tarihi, Pişirme Yöntemleri ve Temel Malzemeler | |
| 3 | Tarhana, Lalanga ve Çılbır | |
| 4 | Tavuk Külbastı, Yeşil Pilav ve Un Helvası | |
| 5 | Seferceliye, Taratorlu Salatalık Salatası ve Su Muhallebisi | |
| 6 | Gayrimüslim Halkların Yemek Kültürü ve Şerbet Kültürü | |
| 7 | Süleymaniye Çorbası, Kadınbudu Köfte ve Ballı Gemici Böreği | |
| 8 | Ara Sınav | |
| 9 | Mantı (Tarihi ve Tekniği), Osmanlı Hamur İşleri ve Helva-i Hakaniye | |
| 10 | Keşkek, İmam Bayıldı ve Zerde | |
| 11 | Osmanlı Mutfağında Farklı Kültürlerin Etkisi: Hint Usulü Balık, Yağsız Pilav ve Kavunlu Baklava | |
| 12 | Zirva, Aside (Haside) ve Sirkencübin Şerbeti | |
| 13 | Dolma Ciğer, Ispanak Kökü Salatası ve Revani | |
| 14 | Su Böreği ve İshakiye | |
| 15 | Genel Tekrar | |
| 16 | Genel Sınav |
| Kaynak |
| 1. Bilgin, A. (2004). Osmanlı saray mutfağı (1453-1650). İstanbul: Kitabevi Yayınları. 2. Dağdeviren, M. (2019). The Turkish cookbook. Londra: Phaidon Press. 3. Halıcı, N. Turkish cookbook. Ankara: Halıcı Yayınları. 4. Işın, P. M. (2019). Avcılıktan gurmeliğe: Yemeğin kültürel tarihi. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. 5. Kızıldemir, Ö. (Ed.). (2023). Türkiye'nin sokak lezzetleri. Ankara: Detay Yayıncılık. 6. Şavkay, T. (2000). Osmanlı mutfağı. İstanbul: Şekerbank. 7. Dündar Arıkan, A. (2018). Türk mutfak kültürü. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları. 8. Yerasimos, S. (2002). Sultan sofraları: 15. ve 16. yüzyılda Osmanlı saray mutfağı. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. |
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
| Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı | |||||||
| No | Program Yeterliliği | Katkı Düzeyi | |||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Gastronomi bilimi, mutfak sanatları, beslenme, gıda bilimi ve turizm alanlarındaki temel kuramları, olguları, kavramlar ve ilkeleri anlatır. | X | |||||
| 2 | Alanı ile ilgili iş sağlığı ve güvenliği, işçi sağlığı, çevre koruma, gıda güvenliği ve kalite kontrol ile ilgili ulusal ve uluslararası standartları anlatır. | X | |||||
| 3 | Temel ve ileri düzey mutfak tekniklerini, yiyecek ve içeceklerin hazırlık, pişirme yöntemlerini ve sunum ve servis edilme tekniklerini uygulamalı olarak anlatır. | X | |||||
| 4 | İşletme ve yönetim fonksiyonlarını kullanarak menü planlaması, reçete standardizasyonu ve yiyecek içecek maliyet kontrolü ve analizi yapar. | X | |||||
| 5 | Türk ve Dünya mutfaklarına ait reçeteleri klasik ve modern mutfak yöntemleriyle hazırlayabilir ve ürünleri uygun pişirme yöntemleri, sunum ve servis teknikleriyle sunabilir. | X | |||||
| 6 | Gastronomi alanında estetik ve sanatsal beceriler gösterir, gıda maddelerinin duyusal analizlerini yapar. | X | |||||
| 7 | Yiyecek ve içeceklerin özelliklerini ve besin değerlerini bilerek hammaddenin seçiminden tüketilmesine kadar geçen ürün yaşam döngüsünün tamamını başarılı şekilde yönetir. | X | |||||
| 8 | Gastronomi ile ilgili ulusal ve uluslararası hukuki düzenlemeleri, mesleki standartları, sürdürülebilirlik, etik ve çevresel sorumluluk ilkelerini temel düzeyde anlatır ve Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarından (BM SKA) en az birisini açıklar. | X | |||||
| 9 | Takım çalışması içinde etkin rol alır, gerektiğinde sorumluluk üstlenir ve liderlik eder. | X | |||||
| 10 | Gastronomi alanıyla ilgili yeni bilgi ve iletişim teknolojilerini, yazılımları ve araç gereçleri kullanır. | X | |||||
| 11 | Mesleki uygulamalarını yazılı ve sözlü olarak etkili biçimde ifade eder. | X | |||||
| 12 | Gastronomi alanına özgü sorunları tanımlar, bilgiye ulaşma, analiz, sentez ve yorumlama, sorunlara çözüm üretme süreçlerini yönetir ve değişen tüketici beklentilerini karşılamak üzere yenilikçi bakış açısıyla çözümler üretir. | X | |||||
| 13 | Turizm ve gastronomi sektörünün gerektirdiği kişisel bakıma, hijyene, giyime ve görünüme özen göstererek hijyen ve sanitasyon kurallarını uygular. | X | |||||
| 14 | En az bir yabancı dili ve sözlü iletişim kurabilecek seviyede bilir ve uygun teknolojik araçlar kullanarak gastronomiye ilişkin hususları konunun uzmanı olan ya da olmayan kişilere etkin bir biçimde sunabilir. | X | |||||
| 15 | Yaşam boyu öğrenme bilinciyle kişisel ve mesleki donanımını sürekli geliştirir ve farklı kültürlerden kişilerle etkili iletişim kurar. | X | |||||
Değerlendirme Sistemi
| Katkı Düzeyi | Mutlak Değerlendirme | |
| Ara Sınavın Başarıya Oranı | 40 | |
| Genel Sınavın Başarıya Oranı | 60 | |
| Toplam | 100 | |
| AKTS / İşyükü Tablosu | ||||||
| Etkinlik | Sayı | Süresi (Saat) | Toplam İş Yükü (Saat) | |||
| Toplam İş Yükü (Saat) | 0 | |||||
| Dersin AKTS Kredisi = Toplam İş Yükü (Saat)/30*=(0/30) | 0 | |||||
| Dersin AKTS Kredisi: *30 saatlik çalışma 1 AKTS kredisi sayılmaktadır. | ||||||
Dersin Detaylı Bilgileri
Ders Tanımı
| Ders | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| OSMANLI MUTFAĞI | GMS3111621 | Güz Dönemi | 2+2 | 3 | 4 |
| Ders Programı | ( 1. ) Çarşamba 08:40-09:30 ( 1. ) Çarşamba 09:40-10:30 ( 2. ) Çarşamba 12:40-13:30 ( 2. ) Çarşamba 13:40-14:30 ( 2. ) Çarşamba 14:40-15:30 ( 2. ) Çarşamba 15:40-16:30 ( ) Çarşamba 10:40-11:30 ( ) Çarşamba 11:40-12:30 ( ) Çarşamba 12:40-13:30 ( ) Çarşamba 13:40-14:30 |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler |
| Dersin Dili | İngilizce |
| Dersin Seviyesi | Lisans |
| Dersin Türü | Programa Bağlı Seçmeli |
| Dersin Koordinatörü | Öğr.Gör. Nilay YAYĞIR |
| Dersi Verenler | Öğr.Gör. Nilay YAYĞIR |
| Dersin Yardımcıları | |
| Dersin Amacı | Gastronomi öğrencilerinin Osmanlı mutfağının tarihsel gelişimini ve Türk mutfak kültüründeki yerini öğrenmelerini sağlamaktır. Ayrıca öğrencilerin Osmanlı döneminde tüketilen yemekleri, saray mutfağının işleyişini ve geleneksel pişirme yöntemlerini öğrenerek bu bilgi ve yöntemleri uygulamalı olarak deneyimlemeleri amaçlanmaktadır. |
| Dersin İçeriği | Bu ders; Oryantasyon,Osmanlı Mutfağının Tarihi, Pişirme Yöntemleri ve Temel Malzemeler,Tarhana, Lalanga ve Çılbır,Tavuk Külbastı, Yeşil Pilav ve Un Helvası,Seferceliye, Taratorlu Salatalık Salatası ve Su Muhallebisi,Gayrimüslim Halkların Yemek Kültürü ve Şerbet Kültürü,Süleymaniye Çorbası, Kadınbudu Köfte ve Ballı Gemici Böreği,Ara Sınav,Mantı (Tarihi ve Tekniği), Osmanlı Hamur İşleri ve Helva-i Hakaniye,Keşkek, İmam Bayıldı ve Zerde,Osmanlı Mutfağında Farklı Kültürlerin Etkisi: Hint Usulü Balık, Yağsız Pilav ve Kavunlu Baklava,Zirva, Aside (Haside) ve Sirkencübin Şerbeti,Dolma Ciğer, Ispanak Kökü Salatası ve Revani,Su Böreği ve İshakiye,Genel Tekrar,Genel Sınav; konularını içermektedir. |
| Dersin Öğrenme Kazanımları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
| 1. Osmanlı mutfağının Orta Asya’dan Anadolu’ya geçirdiği değişimi Selçuklu, Bizans ile Arap mutfaklarının etkileri bağlamında açıklar. | ||
| 2. Matbah-ı Âmire’de görev yapan mutfak görevlilerini görevleri ile eşleştirir. | ||
| 3. Dirhem, okka ile kıyye gibi Osmanlı ölçü birimlerini gram veya kilograma dönüştürür. | ||
| 4. Tarhana, hamur işleri, pilav, helva, börek ile şerbet gibi temel Osmanlı-Türk yemeklerini pişirir. | ||
| 5. Seferceliye, Süleymaniye Çorbası, Zirva ile Keşkek gibi geleneksel yemekleri hazırlanma amaçları ile ilişkilendirir. |
| Öğretim Yöntemleri: | |
| Ölçme Yöntemleri: |
Ders Akışı
| Sıra | Konular | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Oryantasyon | |
| 2 | Osmanlı Mutfağının Tarihi, Pişirme Yöntemleri ve Temel Malzemeler | |
| 3 | Tarhana, Lalanga ve Çılbır | |
| 4 | Tavuk Külbastı, Yeşil Pilav ve Un Helvası | |
| 5 | Seferceliye, Taratorlu Salatalık Salatası ve Su Muhallebisi | |
| 6 | Gayrimüslim Halkların Yemek Kültürü ve Şerbet Kültürü | |
| 7 | Süleymaniye Çorbası, Kadınbudu Köfte ve Ballı Gemici Böreği | |
| 8 | Ara Sınav | |
| 9 | Mantı (Tarihi ve Tekniği), Osmanlı Hamur İşleri ve Helva-i Hakaniye | |
| 10 | Keşkek, İmam Bayıldı ve Zerde | |
| 11 | Osmanlı Mutfağında Farklı Kültürlerin Etkisi: Hint Usulü Balık, Yağsız Pilav ve Kavunlu Baklava | |
| 12 | Zirva, Aside (Haside) ve Sirkencübin Şerbeti | |
| 13 | Dolma Ciğer, Ispanak Kökü Salatası ve Revani | |
| 14 | Su Böreği ve İshakiye | |
| 15 | Genel Tekrar | |
| 16 | Genel Sınav |
| Kaynak |
| 1. Bilgin, A. (2004). Osmanlı saray mutfağı (1453-1650). İstanbul: Kitabevi Yayınları. 2. Dağdeviren, M. (2019). The Turkish cookbook. Londra: Phaidon Press. 3. Halıcı, N. Turkish cookbook. Ankara: Halıcı Yayınları. 4. Işın, P. M. (2019). Avcılıktan gurmeliğe: Yemeğin kültürel tarihi. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. 5. Kızıldemir, Ö. (Ed.). (2023). Türkiye'nin sokak lezzetleri. Ankara: Detay Yayıncılık. 6. Şavkay, T. (2000). Osmanlı mutfağı. İstanbul: Şekerbank. 7. Dündar Arıkan, A. (2018). Türk mutfak kültürü. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları. 8. Yerasimos, S. (2002). Sultan sofraları: 15. ve 16. yüzyılda Osmanlı saray mutfağı. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. |
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
| Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı | |||||||
| No | Program Yeterliliği | Katkı Düzeyi | |||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Gastronomi bilimi, mutfak sanatları, beslenme, gıda bilimi ve turizm alanlarındaki temel kuramları, olguları, kavramlar ve ilkeleri anlatır. | X | |||||
| 2 | Alanı ile ilgili iş sağlığı ve güvenliği, işçi sağlığı, çevre koruma, gıda güvenliği ve kalite kontrol ile ilgili ulusal ve uluslararası standartları anlatır. | X | |||||
| 3 | Temel ve ileri düzey mutfak tekniklerini, yiyecek ve içeceklerin hazırlık, pişirme yöntemlerini ve sunum ve servis edilme tekniklerini uygulamalı olarak anlatır. | X | |||||
| 4 | İşletme ve yönetim fonksiyonlarını kullanarak menü planlaması, reçete standardizasyonu ve yiyecek içecek maliyet kontrolü ve analizi yapar. | X | |||||
| 5 | Türk ve Dünya mutfaklarına ait reçeteleri klasik ve modern mutfak yöntemleriyle hazırlayabilir ve ürünleri uygun pişirme yöntemleri, sunum ve servis teknikleriyle sunabilir. | X | |||||
| 6 | Gastronomi alanında estetik ve sanatsal beceriler gösterir, gıda maddelerinin duyusal analizlerini yapar. | X | |||||
| 7 | Yiyecek ve içeceklerin özelliklerini ve besin değerlerini bilerek hammaddenin seçiminden tüketilmesine kadar geçen ürün yaşam döngüsünün tamamını başarılı şekilde yönetir. | X | |||||
| 8 | Gastronomi ile ilgili ulusal ve uluslararası hukuki düzenlemeleri, mesleki standartları, sürdürülebilirlik, etik ve çevresel sorumluluk ilkelerini temel düzeyde anlatır ve Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarından (BM SKA) en az birisini açıklar. | X | |||||
| 9 | Takım çalışması içinde etkin rol alır, gerektiğinde sorumluluk üstlenir ve liderlik eder. | X | |||||
| 10 | Gastronomi alanıyla ilgili yeni bilgi ve iletişim teknolojilerini, yazılımları ve araç gereçleri kullanır. | X | |||||
| 11 | Mesleki uygulamalarını yazılı ve sözlü olarak etkili biçimde ifade eder. | X | |||||
| 12 | Gastronomi alanına özgü sorunları tanımlar, bilgiye ulaşma, analiz, sentez ve yorumlama, sorunlara çözüm üretme süreçlerini yönetir ve değişen tüketici beklentilerini karşılamak üzere yenilikçi bakış açısıyla çözümler üretir. | X | |||||
| 13 | Turizm ve gastronomi sektörünün gerektirdiği kişisel bakıma, hijyene, giyime ve görünüme özen göstererek hijyen ve sanitasyon kurallarını uygular. | X | |||||
| 14 | En az bir yabancı dili ve sözlü iletişim kurabilecek seviyede bilir ve uygun teknolojik araçlar kullanarak gastronomiye ilişkin hususları konunun uzmanı olan ya da olmayan kişilere etkin bir biçimde sunabilir. | X | |||||
| 15 | Yaşam boyu öğrenme bilinciyle kişisel ve mesleki donanımını sürekli geliştirir ve farklı kültürlerden kişilerle etkili iletişim kurar. | X | |||||
Değerlendirme Sistemi
| Katkı Düzeyi | Mutlak Değerlendirme | |
| Ara Sınavın Başarıya Oranı | 40 | |
| Genel Sınavın Başarıya Oranı | 60 | |
| Toplam | 100 | |