Ders Detayı
Ders Tanımı
| Ders | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| SENSÖR VE AKTÜATÖR TEKNOLOJİLERİ | RYZ2122303 | Güz Dönemi | 2+2 | 3 | 4 |
| Ders Programı | Salı 13:40-14:30 Salı 14:40-15:30 Salı 15:40-16:30 Salı 16:40-17:30 Cuma 13:40-14:30 Cuma 14:40-15:30 Cuma 15:40-16:30 Cuma 16:40-17:30 |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler |
| Dersin Dili | Türkçe |
| Dersin Seviyesi | Ön Lisans |
| Dersin Türü | Zorunlu |
| Dersin Koordinatörü | |
| Dersi Verenler | Öğr.Gör.Dr. Ferhat ELÇİ |
| Dersin Yardımcıları | Öğretim Görevlisi Dr. Ferhat ELÇİ |
| Dersin Amacı | Bu dersin amacı öğrencilerin robotik ve otomasyon sistemlerinde kullanılan temel sensör ve aktüatörleri tanımasını, çalışma prensiplerini açıklamasını, uygun sensör ve aktüatör seçimi yapmasını ve basit mikrodenetleyici bağlantıları ile veri okuma ve hareket üretme uygulamaları gerçekleştirmesini sağlamaktır. |
| Dersin İçeriği | Bu ders; Sensör ve aktüatörlere giriş: robotik sistemlerde algılama ve hareket üretme kavramları,Ölçme sistemlerinin temel özellikleri: doğruluk, hassasiyet, çözünürlük, tekrar edilebilirlik ve hata kaynakları,Analog ve dijital sensör sinyalleri: gerilim, akım, lojik seviye, örnekleme ve temel filtreleme,Sıcaklık, ışık ve nem sensörleri: çalışma prensipleri, bağlantı ve okuma yöntemleri,Mesafe ve yakınlık sensörleri: ultrasonik, kızılötesi ve temel lazer/ToF sensör mantığı,Konum ve hareket algılama: enkoder, limit switch, potansiyometre ve temel hız ölçümü,İvmeölçer ve jiroskoplara giriş: hareket, eğim ve yönelim bilgisinin temel kullanımı,Ara Sınav,Aktüatörlere giriş: elektriksel, mekanik ve elektromekanik hareket üretme prensipleri, PWM DC motorlar ve motor sürücüler: yön, hız, akım ve PWM ile temel kontrol,Servo motor ve step motorlar: pozisyon kontrolü, darbe sinyali ve uygulama farkları,Röle, solenoid ve basit anahtarlama elemanları: yük sürme ve güvenli bağlantı esasları,Sensör kalibrasyonu, sinyal şartlandırma ve basit ölçüm doğrulama uygulamaları,Mikrodenetleyici ile sensör okuma ve aktüatör kontrolünü birleştiren uygulama çalışması,Mini sistem uygulaması: algılama, karar verme, hareket üretme ve test sonuçlarının değerlendirilmesi,Genel Sınav; konularını içermektedir. |
| Dersin Öğrenme Kazanımları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
| 1. Sensör, transdüser ve aktüatör kavramlarını robotik sistem bağlamında açıklar. | 1, Anlatım Yöntemi | 1, Yazılı Sınav |
| 2. Konum, mesafe, hız, sıcaklık, ışık, kuvvet ve ivme gibi temel büyüklükleri ölçen sensörlerin çalışma prensiplerini ayırt eder. | 1, Anlatım Yöntemi | 1, Yazılı Sınav |
| 3. DC motor, servo motor, step motor, röle, solenoid ve temel sürücü devrelerinin çalışma özelliklerini ve kullanım alanlarını sınıflandırır. | 1, Anlatım Yöntemi | 1, Yazılı Sınav |
| 4. Sensör sinyallerini analog/dijital yapı, çözünürlük, hassasiyet, doğruluk ve kalibrasyon kriterleri açısından değerlendirir. | 1, Anlatım Yöntemi | 1, Yazılı Sınav |
| 5. Belirli bir sensör-aktüatör uygulamasını fiziksel bağlantı, veri okuma ve kontrol mantığı doğrultusunda gerçekleştirir ve sonuçlarını raporlar. | 1, Anlatım Yöntemi | 1, Yazılı Sınav |
| Öğretim Yöntemleri: | 1: Soru - Cevap Tekniği, Anlatım Yöntemi: Anlatım Yöntemi |
| Ölçme Yöntemleri: | 1: Çoktan Seçmeli Sınav, Yazılı Sınav: Yazılı Sınav |
Ders Akışı
| Sıra | Konular | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Sensör ve aktüatörlere giriş: robotik sistemlerde algılama ve hareket üretme kavramları | |
| 2 | Ölçme sistemlerinin temel özellikleri: doğruluk, hassasiyet, çözünürlük, tekrar edilebilirlik ve hata kaynakları | |
| 3 | Analog ve dijital sensör sinyalleri: gerilim, akım, lojik seviye, örnekleme ve temel filtreleme | |
| 4 | Sıcaklık, ışık ve nem sensörleri: çalışma prensipleri, bağlantı ve okuma yöntemleri | |
| 5 | Mesafe ve yakınlık sensörleri: ultrasonik, kızılötesi ve temel lazer/ToF sensör mantığı | |
| 6 | Konum ve hareket algılama: enkoder, limit switch, potansiyometre ve temel hız ölçümü | |
| 7 | İvmeölçer ve jiroskoplara giriş: hareket, eğim ve yönelim bilgisinin temel kullanımı | |
| 8 | Ara Sınav | |
| 9 | Aktüatörlere giriş: elektriksel, mekanik ve elektromekanik hareket üretme prensipleri | |
| 10 | PWM DC motorlar ve motor sürücüler: yön, hız, akım ve PWM ile temel kontrol | |
| 11 | Servo motor ve step motorlar: pozisyon kontrolü, darbe sinyali ve uygulama farkları | |
| 12 | Röle, solenoid ve basit anahtarlama elemanları: yük sürme ve güvenli bağlantı esasları | |
| 13 | Sensör kalibrasyonu, sinyal şartlandırma ve basit ölçüm doğrulama uygulamaları | |
| 14 | Mikrodenetleyici ile sensör okuma ve aktüatör kontrolünü birleştiren uygulama çalışması | |
| 15 | Mini sistem uygulaması: algılama, karar verme, hareket üretme ve test sonuçlarının değerlendirilmesi | |
| 16 | Genel Sınav |
| Kaynak |
| 1. Fraden, J. (2016). Modern Sensörler El Kitabı: Fizik, Tasarımlar ve Uygulamalar. Springer. 2. Sinclair, I. R. (2001). Sensörler ve Dönüştürücüler (Transdüserler). Newnes. 3. Monk, S. (2016). Arduino Programlama: Sketch'lerle Başlangıç. McGraw-Hill Education. 4. Bolton, W. (2015). Mekatronik: Makine ve Elektrik Mühendisliğinde Elektronik Kontrol Sistemleri. Pearson. 5. Hughes, A. ve Drury, B. (2019). Elektrik Motorları ve Sürücüleri: Temeller, Türler ve Uygulamalar. Newnes. |
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
| Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı | |||||||
| No | Program Yeterliliği | Katkı Düzeyi | |||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Temel matematik, programlama ve elektronik bilgilerini robotik ve yapay zekâ uygulamalarında etkin bir şekilde kullanır. | X | |||||
| 2 | Robotik sistemlerin sensör, aktüatör ve kontrol birimleri gibi temel bileşenlerini tanımlar, donanımsal kurulumlarını yapar ve çalıştırır. | X | |||||
| 3 | Mikrodenetleyici platformlarında temel seviyede program geliştirir ve donanım entegrasyonunu sağlar. | X | |||||
| 4 | Alanında yaygın kullanılan programlama dillerini kullanarak temel algoritmalar tasarlar ve uygular. | X | |||||
| 5 | Temel makine öğrenmesi yöntemlerini kullanarak yapay zekâ uygulamaları geliştirir ve test süreçlerini yürütür. | ||||||
| 6 | Sensörlerden elde edilen verileri toplar, analiz eder ve sistemin işleyişine göre yorumlar. | X | |||||
| 7 | Temel kontrol sistemlerini kurar ve sistem performansını ilgili standartlara göre değerlendirir. | X | |||||
| 8 | Robotik ve otomasyon projelerinin planlama, geliştirme ve test süreçlerinde bireysel inisiyatif alır; çok disiplinli takım çalışmaları içinde etkin rol alarak sorumluluk üstlenir. | X | |||||
| 9 | Karşılaşılan donanımsal ve yazılımsal teknik problemlere temel düzeyde çözüm üretir, hata ayıklama işlemlerini gerçekleştirir. | X | |||||
| 10 | Mesleki konulardaki düşüncelerini sözlü ve yazılı olarak ifade eder, alanı ile ilgili teknik dokümanları okur ve anlar. | ||||||
| 11 | Mesleki uygulamalarında etik kurallara, kalite süreçlerine ve iş sağlığı-güvenliği standartlarına uygun hareket eder. | X | |||||
| 12 | Yaşam boyu öğrenme bilinci ile robotik ve yapay zekâ alanındaki güncel gelişmeleri takip eder, kendini sürekli yeniler. | X | |||||
| 13 | Alanındaki yenilikleri izleyebilecek ve temel düzeyde iletişim kurabilecek seviyede en az bir yabancı dili (Avrupa Dil Portföyü A2 Genel Düzeyinde) kullanır. | ||||||
| 14 | Alanının gerektirdiği bilişim ve iletişim teknolojilerini Avrupa Bilgisayar Kullanma Lisansı Temel Düzeyinde etkin bir şekilde kullanır. | X | |||||
| 15 | Robotik ve yapay zekâ teknolojilerinin toplumsal, çevresel ve ekonomik etkilerini temel düzeyde değerlendirir; girişimcilik, yenilikçilik ve sürdürülebilirlik kavramları hakkında bilgi sahibi olarak bunları mesleki süreçlerine yansıtır. | ||||||
Değerlendirme Sistemi
| Katkı Düzeyi | Mutlak Değerlendirme | |
| Ara Sınavın Başarıya Oranı | 40 | |
| Genel Sınavın Başarıya Oranı | 60 | |
| Toplam | 100 | |
| AKTS / İşyükü Tablosu | ||||||
| Etkinlik | Sayı | Süresi (Saat) | Toplam İş Yükü (Saat) | |||
| Toplam İş Yükü (Saat) | 0 | |||||
| Dersin AKTS Kredisi = Toplam İş Yükü (Saat)/30*=(0/30) | 0 | |||||
| Dersin AKTS Kredisi: *30 saatlik çalışma 1 AKTS kredisi sayılmaktadır. | ||||||
Dersin Detaylı Bilgileri
Ders Tanımı
| Ders | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| SENSÖR VE AKTÜATÖR TEKNOLOJİLERİ | RYZ2122303 | Güz Dönemi | 2+2 | 3 | 4 |
| Ders Programı | Salı 13:40-14:30 Salı 14:40-15:30 Salı 15:40-16:30 Salı 16:40-17:30 Cuma 13:40-14:30 Cuma 14:40-15:30 Cuma 15:40-16:30 Cuma 16:40-17:30 |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler |
| Dersin Dili | Türkçe |
| Dersin Seviyesi | Ön Lisans |
| Dersin Türü | Zorunlu |
| Dersin Koordinatörü | |
| Dersi Verenler | Öğr.Gör.Dr. Ferhat ELÇİ |
| Dersin Yardımcıları | Öğretim Görevlisi Dr. Ferhat ELÇİ |
| Dersin Amacı | Bu dersin amacı öğrencilerin robotik ve otomasyon sistemlerinde kullanılan temel sensör ve aktüatörleri tanımasını, çalışma prensiplerini açıklamasını, uygun sensör ve aktüatör seçimi yapmasını ve basit mikrodenetleyici bağlantıları ile veri okuma ve hareket üretme uygulamaları gerçekleştirmesini sağlamaktır. |
| Dersin İçeriği | Bu ders; Sensör ve aktüatörlere giriş: robotik sistemlerde algılama ve hareket üretme kavramları,Ölçme sistemlerinin temel özellikleri: doğruluk, hassasiyet, çözünürlük, tekrar edilebilirlik ve hata kaynakları,Analog ve dijital sensör sinyalleri: gerilim, akım, lojik seviye, örnekleme ve temel filtreleme,Sıcaklık, ışık ve nem sensörleri: çalışma prensipleri, bağlantı ve okuma yöntemleri,Mesafe ve yakınlık sensörleri: ultrasonik, kızılötesi ve temel lazer/ToF sensör mantığı,Konum ve hareket algılama: enkoder, limit switch, potansiyometre ve temel hız ölçümü,İvmeölçer ve jiroskoplara giriş: hareket, eğim ve yönelim bilgisinin temel kullanımı,Ara Sınav,Aktüatörlere giriş: elektriksel, mekanik ve elektromekanik hareket üretme prensipleri, PWM DC motorlar ve motor sürücüler: yön, hız, akım ve PWM ile temel kontrol,Servo motor ve step motorlar: pozisyon kontrolü, darbe sinyali ve uygulama farkları,Röle, solenoid ve basit anahtarlama elemanları: yük sürme ve güvenli bağlantı esasları,Sensör kalibrasyonu, sinyal şartlandırma ve basit ölçüm doğrulama uygulamaları,Mikrodenetleyici ile sensör okuma ve aktüatör kontrolünü birleştiren uygulama çalışması,Mini sistem uygulaması: algılama, karar verme, hareket üretme ve test sonuçlarının değerlendirilmesi,Genel Sınav; konularını içermektedir. |
| Dersin Öğrenme Kazanımları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
| 1. Sensör, transdüser ve aktüatör kavramlarını robotik sistem bağlamında açıklar. | 1, Anlatım Yöntemi | 1, Yazılı Sınav |
| 2. Konum, mesafe, hız, sıcaklık, ışık, kuvvet ve ivme gibi temel büyüklükleri ölçen sensörlerin çalışma prensiplerini ayırt eder. | 1, Anlatım Yöntemi | 1, Yazılı Sınav |
| 3. DC motor, servo motor, step motor, röle, solenoid ve temel sürücü devrelerinin çalışma özelliklerini ve kullanım alanlarını sınıflandırır. | 1, Anlatım Yöntemi | 1, Yazılı Sınav |
| 4. Sensör sinyallerini analog/dijital yapı, çözünürlük, hassasiyet, doğruluk ve kalibrasyon kriterleri açısından değerlendirir. | 1, Anlatım Yöntemi | 1, Yazılı Sınav |
| 5. Belirli bir sensör-aktüatör uygulamasını fiziksel bağlantı, veri okuma ve kontrol mantığı doğrultusunda gerçekleştirir ve sonuçlarını raporlar. | 1, Anlatım Yöntemi | 1, Yazılı Sınav |
| Öğretim Yöntemleri: | 1: Soru - Cevap Tekniği, Anlatım Yöntemi: Anlatım Yöntemi |
| Ölçme Yöntemleri: | 1: Çoktan Seçmeli Sınav, Yazılı Sınav: Yazılı Sınav |
Ders Akışı
| Sıra | Konular | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Sensör ve aktüatörlere giriş: robotik sistemlerde algılama ve hareket üretme kavramları | |
| 2 | Ölçme sistemlerinin temel özellikleri: doğruluk, hassasiyet, çözünürlük, tekrar edilebilirlik ve hata kaynakları | |
| 3 | Analog ve dijital sensör sinyalleri: gerilim, akım, lojik seviye, örnekleme ve temel filtreleme | |
| 4 | Sıcaklık, ışık ve nem sensörleri: çalışma prensipleri, bağlantı ve okuma yöntemleri | |
| 5 | Mesafe ve yakınlık sensörleri: ultrasonik, kızılötesi ve temel lazer/ToF sensör mantığı | |
| 6 | Konum ve hareket algılama: enkoder, limit switch, potansiyometre ve temel hız ölçümü | |
| 7 | İvmeölçer ve jiroskoplara giriş: hareket, eğim ve yönelim bilgisinin temel kullanımı | |
| 8 | Ara Sınav | |
| 9 | Aktüatörlere giriş: elektriksel, mekanik ve elektromekanik hareket üretme prensipleri | |
| 10 | PWM DC motorlar ve motor sürücüler: yön, hız, akım ve PWM ile temel kontrol | |
| 11 | Servo motor ve step motorlar: pozisyon kontrolü, darbe sinyali ve uygulama farkları | |
| 12 | Röle, solenoid ve basit anahtarlama elemanları: yük sürme ve güvenli bağlantı esasları | |
| 13 | Sensör kalibrasyonu, sinyal şartlandırma ve basit ölçüm doğrulama uygulamaları | |
| 14 | Mikrodenetleyici ile sensör okuma ve aktüatör kontrolünü birleştiren uygulama çalışması | |
| 15 | Mini sistem uygulaması: algılama, karar verme, hareket üretme ve test sonuçlarının değerlendirilmesi | |
| 16 | Genel Sınav |
| Kaynak |
| 1. Fraden, J. (2016). Modern Sensörler El Kitabı: Fizik, Tasarımlar ve Uygulamalar. Springer. 2. Sinclair, I. R. (2001). Sensörler ve Dönüştürücüler (Transdüserler). Newnes. 3. Monk, S. (2016). Arduino Programlama: Sketch'lerle Başlangıç. McGraw-Hill Education. 4. Bolton, W. (2015). Mekatronik: Makine ve Elektrik Mühendisliğinde Elektronik Kontrol Sistemleri. Pearson. 5. Hughes, A. ve Drury, B. (2019). Elektrik Motorları ve Sürücüleri: Temeller, Türler ve Uygulamalar. Newnes. |
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
| Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı | |||||||
| No | Program Yeterliliği | Katkı Düzeyi | |||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Temel matematik, programlama ve elektronik bilgilerini robotik ve yapay zekâ uygulamalarında etkin bir şekilde kullanır. | X | |||||
| 2 | Robotik sistemlerin sensör, aktüatör ve kontrol birimleri gibi temel bileşenlerini tanımlar, donanımsal kurulumlarını yapar ve çalıştırır. | X | |||||
| 3 | Mikrodenetleyici platformlarında temel seviyede program geliştirir ve donanım entegrasyonunu sağlar. | X | |||||
| 4 | Alanında yaygın kullanılan programlama dillerini kullanarak temel algoritmalar tasarlar ve uygular. | X | |||||
| 5 | Temel makine öğrenmesi yöntemlerini kullanarak yapay zekâ uygulamaları geliştirir ve test süreçlerini yürütür. | ||||||
| 6 | Sensörlerden elde edilen verileri toplar, analiz eder ve sistemin işleyişine göre yorumlar. | X | |||||
| 7 | Temel kontrol sistemlerini kurar ve sistem performansını ilgili standartlara göre değerlendirir. | X | |||||
| 8 | Robotik ve otomasyon projelerinin planlama, geliştirme ve test süreçlerinde bireysel inisiyatif alır; çok disiplinli takım çalışmaları içinde etkin rol alarak sorumluluk üstlenir. | X | |||||
| 9 | Karşılaşılan donanımsal ve yazılımsal teknik problemlere temel düzeyde çözüm üretir, hata ayıklama işlemlerini gerçekleştirir. | X | |||||
| 10 | Mesleki konulardaki düşüncelerini sözlü ve yazılı olarak ifade eder, alanı ile ilgili teknik dokümanları okur ve anlar. | ||||||
| 11 | Mesleki uygulamalarında etik kurallara, kalite süreçlerine ve iş sağlığı-güvenliği standartlarına uygun hareket eder. | X | |||||
| 12 | Yaşam boyu öğrenme bilinci ile robotik ve yapay zekâ alanındaki güncel gelişmeleri takip eder, kendini sürekli yeniler. | X | |||||
| 13 | Alanındaki yenilikleri izleyebilecek ve temel düzeyde iletişim kurabilecek seviyede en az bir yabancı dili (Avrupa Dil Portföyü A2 Genel Düzeyinde) kullanır. | ||||||
| 14 | Alanının gerektirdiği bilişim ve iletişim teknolojilerini Avrupa Bilgisayar Kullanma Lisansı Temel Düzeyinde etkin bir şekilde kullanır. | X | |||||
| 15 | Robotik ve yapay zekâ teknolojilerinin toplumsal, çevresel ve ekonomik etkilerini temel düzeyde değerlendirir; girişimcilik, yenilikçilik ve sürdürülebilirlik kavramları hakkında bilgi sahibi olarak bunları mesleki süreçlerine yansıtır. | ||||||
Değerlendirme Sistemi
| Katkı Düzeyi | Mutlak Değerlendirme | |
| Ara Sınavın Başarıya Oranı | 40 | |
| Genel Sınavın Başarıya Oranı | 60 | |
| Toplam | 100 | |