Ders Detayı
Ders Tanımı
| Ders | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| MANTIKSAL TASARIM | RYZ1123332 | Güz Dönemi | 3+0 | 3 | 5 |
| Ders Programı |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler |
| Dersin Dili | Türkçe |
| Dersin Seviyesi | Ön Lisans |
| Dersin Türü | Programa Bağlı Seçmeli |
| Dersin Koordinatörü | |
| Dersi Verenler | Öğr.Gör. Mehmet Sinan ORUÇ |
| Dersin Yardımcıları | Öğr. Gör. Dr. Sinan Oruç |
| Dersin Amacı | Bu dersin amacı, öğrencilere dijital sistemlerin temel yapı taşlarını ve işleyiş ilkelerini öğretmektir. Ders kapsamında, kombinasyonel ve ardışıl devrelerin işlevleri, kullanım alanları ve tasarım yöntemlerinin yanı sıra yazmaçlar, bellek birimleri ve programlanabilir mantık devreleri incelenecektir. Ayrıca, öğrencilerin dijital sistem bileşenlerini sistem tasarımında kullanabilme yeterliklerinin geliştirilmesi ve bilgisayar destekli tasarım araçlarını etkin biçimde kullanabilme becerilerinin artırılması hedeflenmektedir. Laboratuvar uygulamaları aracılığıyla öğrencilerin dijital sistemlere ilişkin kavramsal bilgilerini pekiştirmeleri ve uygulamalı deneyim kazanmaları sağlanacaktır. |
| Dersin İçeriği | Bu ders; Dijital Sistemler, İkili Sayılar, Sayı Tabanı Dönüşümleri, Sayıların Tümleyeni, Dijital Sistemlerde Aritmetik İşlemler.,İkili Kodlar, İkili Mantık, Mantık Kapıları, Boole Cebirinin Teoremleri ve Özellikleri, Boole Fonksiyonları.,Boole Fonksiyonlarının Kanonik ve Standart Formları, Entegre Devreler.,Kapı Düzeyinde Sadeleştirme (Gate-Level Minimization), Karnaugh Haritası Yöntemi.,Don’t-Care Durumları, Evrensel Kapılar, NAND ve NOR ile Uygulama, Özel-VEYA (Exclusive-OR) Fonksiyonu. ,Birleşimsel Devrelerin Analizi, Birleşimsel Devrelerin Tasarım Prosedürü, İkili Toplayıcı-Çıkarıcı, Yarım Toplayıcı, Tam Toplayıcı.,İkili Çarpıcı (Binary Multiplier), Büyüklük Karşılaştırıcı (Magnitude Comparator), Kod Çözücüler (Decoders), Kodlayıcılar (Encoders), Çoklayıcılar (Multiplexers), Üç Durumlu Kapılar (Three-State Gates).,Ara sınav,Ardışıl (Sequential) Mantık, Kilitler (Latches), Flip-Flop’lar,Senkron Ardışık Devrelerin Analizi, Meally ve Moore Sonlu Durum Makineleri.,Durum (State) Sadeleştirme, Tasarım Prosedürü, Uyarım (Excitation) Tabloları, JK ve T Flip-Flop’lar Kullanılarak Sentez.,Kaydırmalı Yazmaçlar (Shift Registers), Seri Veri Transferi, Seri Toplama, Evrensel Kaydırmalı Yazmaç (Universal Shift Register),İkili Dalgalı Sayaç, BCD Dalgalı Sayaç, Eşzamanlı Sayaçlar, BCD Sayaç, Halka Sayaç.,Bellek, RAM, ROM.,Genel Tekrar, Genel Sınav; konularını içermektedir. |
| Dersin Öğrenme Kazanımları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
| 1. İkili, sekizlik, onluk ve onaltılık sayı sistemleri arasında dönüşüm yapar. | ||
| 2. Temel mantık kapılarının çalışma prensiplerini açıklar ve doğruluk tablolarını oluşturur. | ||
| 3. Kodlayıcı, kod çözücü ve çoklayıcı devrelerinin çalışma prensiplerini açıklar, işlevlerini analiz eder. | ||
| 4. Kombinasyonel mantık devrelerini analiz eder ve verilen tasarım kriterlerine uygun devreler tasarlar. | ||
| 5. Ardışıl mantık devrelerini analiz eder ve temel ardışıl devreleri tasarlar. | ||
| 6. Flip-flop, kaydırmalı yazmaç, sayaç ve bellek birimlerinin çalışma prensiplerini açıklar ve eşzamanlı ardışıl devrelerde kullanımını analiz eder. |
| Öğretim Yöntemleri: | |
| Ölçme Yöntemleri: |
Ders Akışı
| Sıra | Konular | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Dijital Sistemler, İkili Sayılar, Sayı Tabanı Dönüşümleri, Sayıların Tümleyeni, Dijital Sistemlerde Aritmetik İşlemler. | |
| 2 | İkili Kodlar, İkili Mantık, Mantık Kapıları, Boole Cebirinin Teoremleri ve Özellikleri, Boole Fonksiyonları. | |
| 3 | Boole Fonksiyonlarının Kanonik ve Standart Formları, Entegre Devreler. | |
| 4 | Kapı Düzeyinde Sadeleştirme (Gate-Level Minimization), Karnaugh Haritası Yöntemi. | |
| 5 | Don’t-Care Durumları, Evrensel Kapılar, NAND ve NOR ile Uygulama, Özel-VEYA (Exclusive-OR) Fonksiyonu. | |
| 6 | Birleşimsel Devrelerin Analizi, Birleşimsel Devrelerin Tasarım Prosedürü, İkili Toplayıcı-Çıkarıcı, Yarım Toplayıcı, Tam Toplayıcı. | |
| 7 | İkili Çarpıcı (Binary Multiplier), Büyüklük Karşılaştırıcı (Magnitude Comparator), Kod Çözücüler (Decoders), Kodlayıcılar (Encoders), Çoklayıcılar (Multiplexers), Üç Durumlu Kapılar (Three-State Gates). | |
| 8 | Ara sınav | |
| 9 | Ardışıl (Sequential) Mantık, Kilitler (Latches), Flip-Flop’lar | |
| 10 | Senkron Ardışık Devrelerin Analizi, Meally ve Moore Sonlu Durum Makineleri. | |
| 11 | Durum (State) Sadeleştirme, Tasarım Prosedürü, Uyarım (Excitation) Tabloları, JK ve T Flip-Flop’lar Kullanılarak Sentez. | |
| 12 | Kaydırmalı Yazmaçlar (Shift Registers), Seri Veri Transferi, Seri Toplama, Evrensel Kaydırmalı Yazmaç (Universal Shift Register) | |
| 13 | İkili Dalgalı Sayaç, BCD Dalgalı Sayaç, Eşzamanlı Sayaçlar, BCD Sayaç, Halka Sayaç. | |
| 14 | Bellek, RAM, ROM. | |
| 15 | Genel Tekrar | |
| 16 | Genel Sınav |
| Kaynak |
| 1. M. Morris Mano, Michael D. Ciletti, Digital Design: With an Introduction to the Verilog HDL, VHDL, and SystemVerilog, 6th Edition, Pearson, 2019. 2. John F. Wakerly, Digital Design: Principles and Practices, 5th Edition, Pearson, 2018. 3. David Money Harris, Sarah L. Harris, Digital Design and Computer Architecture, 3rd Edition, Morgan Kaufmann (Elsevier), 2021. 4. Floyd, T. L., Digital Fundamentals, 11th Edition, Pearson, 2015. 5. R. P. Jain, Modern Digital Electronics, 4th Edition, McGraw-Hill Education, 2010. |
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
| Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı | |||||||
| No | Program Yeterliliği | Katkı Düzeyi | |||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Temel matematik, programlama ve elektronik bilgilerini robotik ve yapay zekâ uygulamalarında etkin bir şekilde kullanır. | X | |||||
| 2 | Robotik sistemlerin sensör, aktüatör ve kontrol birimleri gibi temel bileşenlerini tanımlar, donanımsal kurulumlarını yapar ve çalıştırır. | X | |||||
| 3 | Mikrodenetleyici platformlarında temel seviyede program geliştirir ve donanım entegrasyonunu sağlar. | X | |||||
| 4 | Alanında yaygın kullanılan programlama dillerini kullanarak temel algoritmalar tasarlar ve uygular. | X | |||||
| 5 | Temel makine öğrenmesi yöntemlerini kullanarak yapay zekâ uygulamaları geliştirir ve test süreçlerini yürütür. | ||||||
| 6 | Sensörlerden elde edilen verileri toplar, analiz eder ve sistemin işleyişine göre yorumlar. | X | |||||
| 7 | Temel kontrol sistemlerini kurar ve sistem performansını ilgili standartlara göre değerlendirir. | X | |||||
| 8 | Robotik ve otomasyon projelerinin planlama, geliştirme ve test süreçlerinde bireysel inisiyatif alır; çok disiplinli takım çalışmaları içinde etkin rol alarak sorumluluk üstlenir. | X | |||||
| 9 | Karşılaşılan donanımsal ve yazılımsal teknik problemlere temel düzeyde çözüm üretir, hata ayıklama işlemlerini gerçekleştirir. | X | |||||
| 10 | Mesleki konulardaki düşüncelerini sözlü ve yazılı olarak ifade eder, alanı ile ilgili teknik dokümanları okur ve anlar. | X | |||||
| 11 | Mesleki uygulamalarında etik kurallara, kalite süreçlerine ve iş sağlığı-güvenliği standartlarına uygun hareket eder. | X | |||||
| 12 | Yaşam boyu öğrenme bilinci ile robotik ve yapay zekâ alanındaki güncel gelişmeleri takip eder, kendini sürekli yeniler. | X | |||||
| 13 | Alanındaki yenilikleri izleyebilecek ve temel düzeyde iletişim kurabilecek seviyede en az bir yabancı dili (Avrupa Dil Portföyü A2 Genel Düzeyinde) kullanır. | ||||||
| 14 | Alanının gerektirdiği bilişim ve iletişim teknolojilerini Avrupa Bilgisayar Kullanma Lisansı Temel Düzeyinde etkin bir şekilde kullanır. | X | |||||
| 15 | Robotik ve yapay zekâ teknolojilerinin toplumsal, çevresel ve ekonomik etkilerini temel düzeyde değerlendirir; girişimcilik, yenilikçilik ve sürdürülebilirlik kavramları hakkında bilgi sahibi olarak bunları mesleki süreçlerine yansıtır. | ||||||
Değerlendirme Sistemi
| Katkı Düzeyi | Mutlak Değerlendirme | |
| Ara Sınavın Başarıya Oranı | 40 | |
| Genel Sınavın Başarıya Oranı | 60 | |
| Toplam | 100 | |
| AKTS / İşyükü Tablosu | ||||||
| Etkinlik | Sayı | Süresi (Saat) | Toplam İş Yükü (Saat) | |||
| Toplam İş Yükü (Saat) | 0 | |||||
| Dersin AKTS Kredisi = Toplam İş Yükü (Saat)/30*=(0/30) | 0 | |||||
| Dersin AKTS Kredisi: *30 saatlik çalışma 1 AKTS kredisi sayılmaktadır. | ||||||
Dersin Detaylı Bilgileri
Ders Tanımı
| Ders | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| MANTIKSAL TASARIM | RYZ1123332 | Güz Dönemi | 3+0 | 3 | 5 |
| Ders Programı |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler |
| Dersin Dili | Türkçe |
| Dersin Seviyesi | Ön Lisans |
| Dersin Türü | Programa Bağlı Seçmeli |
| Dersin Koordinatörü | |
| Dersi Verenler | Öğr.Gör. Mehmet Sinan ORUÇ |
| Dersin Yardımcıları | Öğr. Gör. Dr. Sinan Oruç |
| Dersin Amacı | Bu dersin amacı, öğrencilere dijital sistemlerin temel yapı taşlarını ve işleyiş ilkelerini öğretmektir. Ders kapsamında, kombinasyonel ve ardışıl devrelerin işlevleri, kullanım alanları ve tasarım yöntemlerinin yanı sıra yazmaçlar, bellek birimleri ve programlanabilir mantık devreleri incelenecektir. Ayrıca, öğrencilerin dijital sistem bileşenlerini sistem tasarımında kullanabilme yeterliklerinin geliştirilmesi ve bilgisayar destekli tasarım araçlarını etkin biçimde kullanabilme becerilerinin artırılması hedeflenmektedir. Laboratuvar uygulamaları aracılığıyla öğrencilerin dijital sistemlere ilişkin kavramsal bilgilerini pekiştirmeleri ve uygulamalı deneyim kazanmaları sağlanacaktır. |
| Dersin İçeriği | Bu ders; Dijital Sistemler, İkili Sayılar, Sayı Tabanı Dönüşümleri, Sayıların Tümleyeni, Dijital Sistemlerde Aritmetik İşlemler.,İkili Kodlar, İkili Mantık, Mantık Kapıları, Boole Cebirinin Teoremleri ve Özellikleri, Boole Fonksiyonları.,Boole Fonksiyonlarının Kanonik ve Standart Formları, Entegre Devreler.,Kapı Düzeyinde Sadeleştirme (Gate-Level Minimization), Karnaugh Haritası Yöntemi.,Don’t-Care Durumları, Evrensel Kapılar, NAND ve NOR ile Uygulama, Özel-VEYA (Exclusive-OR) Fonksiyonu. ,Birleşimsel Devrelerin Analizi, Birleşimsel Devrelerin Tasarım Prosedürü, İkili Toplayıcı-Çıkarıcı, Yarım Toplayıcı, Tam Toplayıcı.,İkili Çarpıcı (Binary Multiplier), Büyüklük Karşılaştırıcı (Magnitude Comparator), Kod Çözücüler (Decoders), Kodlayıcılar (Encoders), Çoklayıcılar (Multiplexers), Üç Durumlu Kapılar (Three-State Gates).,Ara sınav,Ardışıl (Sequential) Mantık, Kilitler (Latches), Flip-Flop’lar,Senkron Ardışık Devrelerin Analizi, Meally ve Moore Sonlu Durum Makineleri.,Durum (State) Sadeleştirme, Tasarım Prosedürü, Uyarım (Excitation) Tabloları, JK ve T Flip-Flop’lar Kullanılarak Sentez.,Kaydırmalı Yazmaçlar (Shift Registers), Seri Veri Transferi, Seri Toplama, Evrensel Kaydırmalı Yazmaç (Universal Shift Register),İkili Dalgalı Sayaç, BCD Dalgalı Sayaç, Eşzamanlı Sayaçlar, BCD Sayaç, Halka Sayaç.,Bellek, RAM, ROM.,Genel Tekrar, Genel Sınav; konularını içermektedir. |
| Dersin Öğrenme Kazanımları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
| 1. İkili, sekizlik, onluk ve onaltılık sayı sistemleri arasında dönüşüm yapar. | ||
| 2. Temel mantık kapılarının çalışma prensiplerini açıklar ve doğruluk tablolarını oluşturur. | ||
| 3. Kodlayıcı, kod çözücü ve çoklayıcı devrelerinin çalışma prensiplerini açıklar, işlevlerini analiz eder. | ||
| 4. Kombinasyonel mantık devrelerini analiz eder ve verilen tasarım kriterlerine uygun devreler tasarlar. | ||
| 5. Ardışıl mantık devrelerini analiz eder ve temel ardışıl devreleri tasarlar. | ||
| 6. Flip-flop, kaydırmalı yazmaç, sayaç ve bellek birimlerinin çalışma prensiplerini açıklar ve eşzamanlı ardışıl devrelerde kullanımını analiz eder. |
| Öğretim Yöntemleri: | |
| Ölçme Yöntemleri: |
Ders Akışı
| Sıra | Konular | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Dijital Sistemler, İkili Sayılar, Sayı Tabanı Dönüşümleri, Sayıların Tümleyeni, Dijital Sistemlerde Aritmetik İşlemler. | |
| 2 | İkili Kodlar, İkili Mantık, Mantık Kapıları, Boole Cebirinin Teoremleri ve Özellikleri, Boole Fonksiyonları. | |
| 3 | Boole Fonksiyonlarının Kanonik ve Standart Formları, Entegre Devreler. | |
| 4 | Kapı Düzeyinde Sadeleştirme (Gate-Level Minimization), Karnaugh Haritası Yöntemi. | |
| 5 | Don’t-Care Durumları, Evrensel Kapılar, NAND ve NOR ile Uygulama, Özel-VEYA (Exclusive-OR) Fonksiyonu. | |
| 6 | Birleşimsel Devrelerin Analizi, Birleşimsel Devrelerin Tasarım Prosedürü, İkili Toplayıcı-Çıkarıcı, Yarım Toplayıcı, Tam Toplayıcı. | |
| 7 | İkili Çarpıcı (Binary Multiplier), Büyüklük Karşılaştırıcı (Magnitude Comparator), Kod Çözücüler (Decoders), Kodlayıcılar (Encoders), Çoklayıcılar (Multiplexers), Üç Durumlu Kapılar (Three-State Gates). | |
| 8 | Ara sınav | |
| 9 | Ardışıl (Sequential) Mantık, Kilitler (Latches), Flip-Flop’lar | |
| 10 | Senkron Ardışık Devrelerin Analizi, Meally ve Moore Sonlu Durum Makineleri. | |
| 11 | Durum (State) Sadeleştirme, Tasarım Prosedürü, Uyarım (Excitation) Tabloları, JK ve T Flip-Flop’lar Kullanılarak Sentez. | |
| 12 | Kaydırmalı Yazmaçlar (Shift Registers), Seri Veri Transferi, Seri Toplama, Evrensel Kaydırmalı Yazmaç (Universal Shift Register) | |
| 13 | İkili Dalgalı Sayaç, BCD Dalgalı Sayaç, Eşzamanlı Sayaçlar, BCD Sayaç, Halka Sayaç. | |
| 14 | Bellek, RAM, ROM. | |
| 15 | Genel Tekrar | |
| 16 | Genel Sınav |
| Kaynak |
| 1. M. Morris Mano, Michael D. Ciletti, Digital Design: With an Introduction to the Verilog HDL, VHDL, and SystemVerilog, 6th Edition, Pearson, 2019. 2. John F. Wakerly, Digital Design: Principles and Practices, 5th Edition, Pearson, 2018. 3. David Money Harris, Sarah L. Harris, Digital Design and Computer Architecture, 3rd Edition, Morgan Kaufmann (Elsevier), 2021. 4. Floyd, T. L., Digital Fundamentals, 11th Edition, Pearson, 2015. 5. R. P. Jain, Modern Digital Electronics, 4th Edition, McGraw-Hill Education, 2010. |
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
| Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı | |||||||
| No | Program Yeterliliği | Katkı Düzeyi | |||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Temel matematik, programlama ve elektronik bilgilerini robotik ve yapay zekâ uygulamalarında etkin bir şekilde kullanır. | X | |||||
| 2 | Robotik sistemlerin sensör, aktüatör ve kontrol birimleri gibi temel bileşenlerini tanımlar, donanımsal kurulumlarını yapar ve çalıştırır. | X | |||||
| 3 | Mikrodenetleyici platformlarında temel seviyede program geliştirir ve donanım entegrasyonunu sağlar. | X | |||||
| 4 | Alanında yaygın kullanılan programlama dillerini kullanarak temel algoritmalar tasarlar ve uygular. | X | |||||
| 5 | Temel makine öğrenmesi yöntemlerini kullanarak yapay zekâ uygulamaları geliştirir ve test süreçlerini yürütür. | ||||||
| 6 | Sensörlerden elde edilen verileri toplar, analiz eder ve sistemin işleyişine göre yorumlar. | X | |||||
| 7 | Temel kontrol sistemlerini kurar ve sistem performansını ilgili standartlara göre değerlendirir. | X | |||||
| 8 | Robotik ve otomasyon projelerinin planlama, geliştirme ve test süreçlerinde bireysel inisiyatif alır; çok disiplinli takım çalışmaları içinde etkin rol alarak sorumluluk üstlenir. | X | |||||
| 9 | Karşılaşılan donanımsal ve yazılımsal teknik problemlere temel düzeyde çözüm üretir, hata ayıklama işlemlerini gerçekleştirir. | X | |||||
| 10 | Mesleki konulardaki düşüncelerini sözlü ve yazılı olarak ifade eder, alanı ile ilgili teknik dokümanları okur ve anlar. | X | |||||
| 11 | Mesleki uygulamalarında etik kurallara, kalite süreçlerine ve iş sağlığı-güvenliği standartlarına uygun hareket eder. | X | |||||
| 12 | Yaşam boyu öğrenme bilinci ile robotik ve yapay zekâ alanındaki güncel gelişmeleri takip eder, kendini sürekli yeniler. | X | |||||
| 13 | Alanındaki yenilikleri izleyebilecek ve temel düzeyde iletişim kurabilecek seviyede en az bir yabancı dili (Avrupa Dil Portföyü A2 Genel Düzeyinde) kullanır. | ||||||
| 14 | Alanının gerektirdiği bilişim ve iletişim teknolojilerini Avrupa Bilgisayar Kullanma Lisansı Temel Düzeyinde etkin bir şekilde kullanır. | X | |||||
| 15 | Robotik ve yapay zekâ teknolojilerinin toplumsal, çevresel ve ekonomik etkilerini temel düzeyde değerlendirir; girişimcilik, yenilikçilik ve sürdürülebilirlik kavramları hakkında bilgi sahibi olarak bunları mesleki süreçlerine yansıtır. | ||||||
Değerlendirme Sistemi
| Katkı Düzeyi | Mutlak Değerlendirme | |
| Ara Sınavın Başarıya Oranı | 40 | |
| Genel Sınavın Başarıya Oranı | 60 | |
| Toplam | 100 | |