Ders Detayı
Ders Tanımı
| Ders | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| LABORATUVAR YÖNETİMİ VE KALİTE | TLT1123214 | Güz Dönemi | 2+0 | 2 | 2 |
| Ders Programı | Salı 16:40-17:30 Salı 17:40-18:30 |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler |
| Dersin Dili | Türkçe |
| Dersin Seviyesi | Ön Lisans |
| Dersin Türü | Programa Bağlı Seçmeli |
| Dersin Koordinatörü | |
| Dersi Verenler | Öğr.Gör. CANSEL ÇAKIR |
| Dersin Yardımcıları | |
| Dersin Amacı | Bu dersin amacı; öğrencilere tıbbi laboratuvarların organizasyon yapısı, kalite yönetim sistemleri, laboratuvar süreçlerinin yönetimi, dokümantasyon, akreditasyon, risk yönetimi, laboratuvar bilgi yönetim sistemleri ve sağlıkta kalite standartları hakkında temel bilgi kazandırmak; laboratuvar hizmetlerinin ulusal ve uluslararası kalite standartları doğrultusunda etkin ve sürdürülebilir şekilde yürütülmesine yönelik bakış açısı geliştirmektir. |
| Dersin İçeriği | Bu ders; Laboratuvar Yönetimine Giriş ve Temel Kavramlar ,Tıbbi Laboratuvarların Organizasyon Yapısı ve İş Akışı ,Kalite Kavramı ve Kalite Yönetim Sistemleri ,TS EN ISO 15189 Standardının Temel İlkeleri ,Laboratuvar Süreç Yönetimi (Preanalitik, Analitik ve Postanalitik Süreçlerin Yönetimi) ,Dokümantasyon Yönetimi ve Standart İşletim Prosedürleri (SOP) ,Risk Yönetimi, Hata Yönetimi ve Hasta Güvenliği ,Ara Sınav,İç Kalite Güvencesi ve Dış Kalite Değerlendirme Programları ,Akreditasyon Süreci ve Denetimler ,Laboratuvar Bilgi Yönetim Sistemleri (LIMS) ,Laboratuvarlarda Kaynak Yönetimi (İnsan Gücü, Cihaz, Sarf ve Stok Yönetimi) ,Laboratuvarlarda Etik, Yasal Sorumluluklar ve Gizlilik ,Sağlıkta Kalite Standartları (SKS) ve Sürekli İyileştirme ,Genel Değerlendirme ,Genel Sınav; konularını içermektedir. |
| Dersin Öğrenme Kazanımları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
| Tıbbi laboratuvar yönetimi ve kalite yönetim sistemlerinin temel ilkelerini açıklar. | ||
| Laboratuvar süreçlerini kalite yönetimi açısından ilişkilendirir. | ||
| Dokümantasyon, akreditasyon ve laboratuvar bilgi yönetim sistemlerinin işleyişini açıklar. | ||
| Laboratuvar hizmetlerinde risk yönetimi, hasta güvenliği ve kalite iyileştirme süreçlerini değerlendirir. | ||
| Laboratuvar yönetiminde etik ilkeleri ve yasal düzenlemeleri yorumlar. |
| Öğretim Yöntemleri: | |
| Ölçme Yöntemleri: |
Ders Akışı
| Sıra | Konular | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Laboratuvar Yönetimine Giriş ve Temel Kavramlar | |
| 2 | Tıbbi Laboratuvarların Organizasyon Yapısı ve İş Akışı | |
| 3 | Kalite Kavramı ve Kalite Yönetim Sistemleri | |
| 4 | TS EN ISO 15189 Standardının Temel İlkeleri | |
| 5 | Laboratuvar Süreç Yönetimi (Preanalitik, Analitik ve Postanalitik Süreçlerin Yönetimi) | |
| 6 | Dokümantasyon Yönetimi ve Standart İşletim Prosedürleri (SOP) | |
| 7 | Risk Yönetimi, Hata Yönetimi ve Hasta Güvenliği | |
| 8 | Ara Sınav | |
| 9 | İç Kalite Güvencesi ve Dış Kalite Değerlendirme Programları | |
| 10 | Akreditasyon Süreci ve Denetimler | |
| 11 | Laboratuvar Bilgi Yönetim Sistemleri (LIMS) | |
| 12 | Laboratuvarlarda Kaynak Yönetimi (İnsan Gücü, Cihaz, Sarf ve Stok Yönetimi) | |
| 13 | Laboratuvarlarda Etik, Yasal Sorumluluklar ve Gizlilik | |
| 14 | Sağlıkta Kalite Standartları (SKS) ve Sürekli İyileştirme | |
| 15 | Genel Değerlendirme | |
| 16 | Genel Sınav |
| Kaynak |
| 1. Aslan, D. (2023). Tıbbi Laboratuvarlarda Risk, Kalite ve Süreç Temelli Yönetim Modeli. Nobel Akademik Yayıncılık. 2. Altındiş, S. (Ed.). (2023). Kalite Yönetiminde Hasta Güvenliği. Nobel Akademik Yayıncılık. 3. Mansur, F., & Seyhan, F. (Ed.). (2024). Sağlık Yönetimi. Nobel Akademik Yayıncılık. Burnett, D. (2024). A Practical Guide to ISO 15189 in Laboratory Medicine. (2nd ed.). CRC Press. 4. World Health Organization. (2024). Laboratory Quality Management System (LQMS): Handbook (Updated Edition). World Health Organization. |
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
| Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı | |||||||
| No | Program Yeterliliği | Katkı Düzeyi | |||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Alanıyla ilgili temel mesleki yasal mevzuata uygun davranır ve alan terminolojisini etkin kullanır. | ||||||
| 2 | Alanı ile ilgili bilgi, beceri ve yetkinlikleri yaşam boyu öğrenme bilinciyle güncelleyip kendini kişisel ve mesleki olarak geliştirir. Alanıyla ilgili konularda bilişim ve iletişim teknolojilerini kullanır, mesleki bilgilerini yazılı, sözlü/sözsüz iletişim yoluyla aktarır. | ||||||
| 3 | Toplumsal, bilimsel, kültürel ve mesleki etik ilkelere uygun davranır. | ||||||
| 4 | Kalite yönetimi ve süreçlerine uygun davranıp bu süreçlere katılır. Ayrıca diğer sağlık disiplinleri ile çalışır. | ||||||
| 5 | Temel bilgisayar kullanım bilgisi ile birlikte sağlık işletmeciliği alanındaki yazılım ve donanımı kullanır. Yazışmaları yapabilecek temel tabloları hazırlayabilecek ve mesleki sunumları gerçekleştirebilecek düzeyde bilgisayar programlarını kullanır. | ||||||
| 6 | İnsanlarla yeterli iletişim becerilerine sahip ve gelişime açık bireyler olurlar. Toplumsal, bilimsel ve mesleki etik değerlerin bilincinde olurlar. Mesleğin gerektirdiği “kritik düşünme, problem çözme, liderlik becerisi gelişmiş, mesleki etik ilkeler doğrultusunda hızlı ve doğru karar verme, kişilerarası iletişimde başarılı olma, hümanistik özellikleri gelişmiş olma” gibi becerilere sahiptir. | ||||||
| 7 | Gelişen teknolojiye bağlı olarak değişen teknikleri uygular, yeni araç ve cihazları kullanır. Tıbbi tahlil laboratuvarlarında kullanılan cihazların işleyiş ve bakımları hakkında temel düzeyde bilgi sahibidir. Alanı ile ilgili biyomedikal teknolojileri hakkında gerekli teorik ve pratik bilgiye sahiptir ve bu cihazları kullanır. | ||||||
| 8 | Türkiye’deki sağlık hizmetleriyle ilgili süreçler hakkında bilgi sahibidir ve ilgili süreçleri uygular. | ||||||
| 9 | İnsan organizmasının en temel yapı taşı olan hücreden başlayarak tüm organ ve sistemlerin temel işleyiş mekanizmaları ve bu mekanizmaların düzenlenmesi ile ilgili bilgilere sahip olur. | ||||||
| 10 | İnsan bedeninin temel yapısı ile sistemleri oluşturan yapı ve organların anatomik özelliklerini ve birbirleriyle ilişkilerini ifade eder. | ||||||
| 11 | Kan hücrelerinin sayılması, boyanması gibi hematolojik testler ile kan bankasında kan işlenmesi (aferez) ve ünite kanın alıcıya verilmesi için gerekli testleri yapar. Hematolojik hastalıklar ve bunların kan tablosunda meydana getirdiği değişiklikleri hakkında bilgi sahibidir, hastalıkların tanısına ulaşmada gerekli hematolojik test yöntemlerini uygulayıp, her testin yapılışı, anlamı ve hematolojik hastalıkların tanısındaki önemini bilerek doğru sonuç verme becerisine sahiptir. | ||||||
| 12 | Öğrenci mikroorganizmaların temel özellikleri hakkında edindiği bilgilerle laboratuvar ortamında klinik örneklerden izole eder ve tanımlar. Mikroorganizmaların patojenitelerini, biyokimyasal, kültür ve mikroskobik özelliklerini açıklar. Mikroorganizmaları tanımlamak için kullanılan test yöntemlerini uygulama becerisine sahiptir. Parazit ve mantarların genel özelliklerini, Parazit-Konak-Vektör ilişkilerini ifade eder, parazitlerin tanı yöntemlerini uygular ve doğru sonuç verebilme becerisine sahiptir. | ||||||
| 13 | Canlı hücre ve organizmaların kimyasal yapı taşları olan tüm biyomoleküllerin yapı ve fonksiyonları ile bunlarla ilgili biyokimyasal mekanizmaların yanı sıra hastalık sırasındaki biyokimyasal değişiklikler hakkında da bilgi sahibidir. Bu bilgileri kullanarak tıbbi laboratuvarlarda yapılan tüm biyokimyasal analizleri yapabilecek kapasitededir. | ||||||
| 14 | Canlıların yapısal özelliklerini, hücre ve organellerini, hücre bölünmelerini, genetik, üreme ve dokuların fonksiyonlarını inceleyerek, bunların arasındaki benzerlik ve farklılıkları karşılaştırabilecek bilgiye sahiptir. | ||||||
| 15 | Organizmayı oluşturan; hücre, dört temel doku (epitel, bağ, kas, sinir) ve organların yapısı ile bunların histolojik takip ve inceleme yöntemlerini uygular. Yaşayan organizmada ortaya çıkan temel patolojik olayların nedenleri, oluşum mekanizmaları ve morfolojileri hakkında bilgi sahibidir. Rutin patoloji laboratuvarında kullanılan cihazları, işlevlerini, kabaca çalışma prensiplerini ve patoloji laboratuvarının işleyişini, rutin patoloji laboratuvarında kullanılan yöntemleri, patoloji laboratuvarına materyal kabul ve arşiv yapar. | ||||||
Değerlendirme Sistemi
| Katkı Düzeyi | Mutlak Değerlendirme | |
| Ara Sınavın Başarıya Oranı | 40 | |
| Genel Sınavın Başarıya Oranı | 60 | |
| Toplam | 100 | |
| AKTS / İşyükü Tablosu | ||||||
| Etkinlik | Sayı | Süresi (Saat) | Toplam İş Yükü (Saat) | |||
| Toplam İş Yükü (Saat) | 0 | |||||
| Dersin AKTS Kredisi = Toplam İş Yükü (Saat)/30*=(0/30) | 0 | |||||
| Dersin AKTS Kredisi: *30 saatlik çalışma 1 AKTS kredisi sayılmaktadır. | ||||||
Dersin Detaylı Bilgileri
Ders Tanımı
| Ders | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| LABORATUVAR YÖNETİMİ VE KALİTE | TLT1123214 | Güz Dönemi | 2+0 | 2 | 2 |
| Ders Programı | Salı 16:40-17:30 Salı 17:40-18:30 |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler |
| Dersin Dili | Türkçe |
| Dersin Seviyesi | Ön Lisans |
| Dersin Türü | Programa Bağlı Seçmeli |
| Dersin Koordinatörü | |
| Dersi Verenler | Öğr.Gör. CANSEL ÇAKIR |
| Dersin Yardımcıları | |
| Dersin Amacı | Bu dersin amacı; öğrencilere tıbbi laboratuvarların organizasyon yapısı, kalite yönetim sistemleri, laboratuvar süreçlerinin yönetimi, dokümantasyon, akreditasyon, risk yönetimi, laboratuvar bilgi yönetim sistemleri ve sağlıkta kalite standartları hakkında temel bilgi kazandırmak; laboratuvar hizmetlerinin ulusal ve uluslararası kalite standartları doğrultusunda etkin ve sürdürülebilir şekilde yürütülmesine yönelik bakış açısı geliştirmektir. |
| Dersin İçeriği | Bu ders; Laboratuvar Yönetimine Giriş ve Temel Kavramlar ,Tıbbi Laboratuvarların Organizasyon Yapısı ve İş Akışı ,Kalite Kavramı ve Kalite Yönetim Sistemleri ,TS EN ISO 15189 Standardının Temel İlkeleri ,Laboratuvar Süreç Yönetimi (Preanalitik, Analitik ve Postanalitik Süreçlerin Yönetimi) ,Dokümantasyon Yönetimi ve Standart İşletim Prosedürleri (SOP) ,Risk Yönetimi, Hata Yönetimi ve Hasta Güvenliği ,Ara Sınav,İç Kalite Güvencesi ve Dış Kalite Değerlendirme Programları ,Akreditasyon Süreci ve Denetimler ,Laboratuvar Bilgi Yönetim Sistemleri (LIMS) ,Laboratuvarlarda Kaynak Yönetimi (İnsan Gücü, Cihaz, Sarf ve Stok Yönetimi) ,Laboratuvarlarda Etik, Yasal Sorumluluklar ve Gizlilik ,Sağlıkta Kalite Standartları (SKS) ve Sürekli İyileştirme ,Genel Değerlendirme ,Genel Sınav; konularını içermektedir. |
| Dersin Öğrenme Kazanımları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
| Tıbbi laboratuvar yönetimi ve kalite yönetim sistemlerinin temel ilkelerini açıklar. | ||
| Laboratuvar süreçlerini kalite yönetimi açısından ilişkilendirir. | ||
| Dokümantasyon, akreditasyon ve laboratuvar bilgi yönetim sistemlerinin işleyişini açıklar. | ||
| Laboratuvar hizmetlerinde risk yönetimi, hasta güvenliği ve kalite iyileştirme süreçlerini değerlendirir. | ||
| Laboratuvar yönetiminde etik ilkeleri ve yasal düzenlemeleri yorumlar. |
| Öğretim Yöntemleri: | |
| Ölçme Yöntemleri: |
Ders Akışı
| Sıra | Konular | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Laboratuvar Yönetimine Giriş ve Temel Kavramlar | |
| 2 | Tıbbi Laboratuvarların Organizasyon Yapısı ve İş Akışı | |
| 3 | Kalite Kavramı ve Kalite Yönetim Sistemleri | |
| 4 | TS EN ISO 15189 Standardının Temel İlkeleri | |
| 5 | Laboratuvar Süreç Yönetimi (Preanalitik, Analitik ve Postanalitik Süreçlerin Yönetimi) | |
| 6 | Dokümantasyon Yönetimi ve Standart İşletim Prosedürleri (SOP) | |
| 7 | Risk Yönetimi, Hata Yönetimi ve Hasta Güvenliği | |
| 8 | Ara Sınav | |
| 9 | İç Kalite Güvencesi ve Dış Kalite Değerlendirme Programları | |
| 10 | Akreditasyon Süreci ve Denetimler | |
| 11 | Laboratuvar Bilgi Yönetim Sistemleri (LIMS) | |
| 12 | Laboratuvarlarda Kaynak Yönetimi (İnsan Gücü, Cihaz, Sarf ve Stok Yönetimi) | |
| 13 | Laboratuvarlarda Etik, Yasal Sorumluluklar ve Gizlilik | |
| 14 | Sağlıkta Kalite Standartları (SKS) ve Sürekli İyileştirme | |
| 15 | Genel Değerlendirme | |
| 16 | Genel Sınav |
| Kaynak |
| 1. Aslan, D. (2023). Tıbbi Laboratuvarlarda Risk, Kalite ve Süreç Temelli Yönetim Modeli. Nobel Akademik Yayıncılık. 2. Altındiş, S. (Ed.). (2023). Kalite Yönetiminde Hasta Güvenliği. Nobel Akademik Yayıncılık. 3. Mansur, F., & Seyhan, F. (Ed.). (2024). Sağlık Yönetimi. Nobel Akademik Yayıncılık. Burnett, D. (2024). A Practical Guide to ISO 15189 in Laboratory Medicine. (2nd ed.). CRC Press. 4. World Health Organization. (2024). Laboratory Quality Management System (LQMS): Handbook (Updated Edition). World Health Organization. |
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
| Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı | |||||||
| No | Program Yeterliliği | Katkı Düzeyi | |||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Alanıyla ilgili temel mesleki yasal mevzuata uygun davranır ve alan terminolojisini etkin kullanır. | ||||||
| 2 | Alanı ile ilgili bilgi, beceri ve yetkinlikleri yaşam boyu öğrenme bilinciyle güncelleyip kendini kişisel ve mesleki olarak geliştirir. Alanıyla ilgili konularda bilişim ve iletişim teknolojilerini kullanır, mesleki bilgilerini yazılı, sözlü/sözsüz iletişim yoluyla aktarır. | ||||||
| 3 | Toplumsal, bilimsel, kültürel ve mesleki etik ilkelere uygun davranır. | ||||||
| 4 | Kalite yönetimi ve süreçlerine uygun davranıp bu süreçlere katılır. Ayrıca diğer sağlık disiplinleri ile çalışır. | ||||||
| 5 | Temel bilgisayar kullanım bilgisi ile birlikte sağlık işletmeciliği alanındaki yazılım ve donanımı kullanır. Yazışmaları yapabilecek temel tabloları hazırlayabilecek ve mesleki sunumları gerçekleştirebilecek düzeyde bilgisayar programlarını kullanır. | ||||||
| 6 | İnsanlarla yeterli iletişim becerilerine sahip ve gelişime açık bireyler olurlar. Toplumsal, bilimsel ve mesleki etik değerlerin bilincinde olurlar. Mesleğin gerektirdiği “kritik düşünme, problem çözme, liderlik becerisi gelişmiş, mesleki etik ilkeler doğrultusunda hızlı ve doğru karar verme, kişilerarası iletişimde başarılı olma, hümanistik özellikleri gelişmiş olma” gibi becerilere sahiptir. | ||||||
| 7 | Gelişen teknolojiye bağlı olarak değişen teknikleri uygular, yeni araç ve cihazları kullanır. Tıbbi tahlil laboratuvarlarında kullanılan cihazların işleyiş ve bakımları hakkında temel düzeyde bilgi sahibidir. Alanı ile ilgili biyomedikal teknolojileri hakkında gerekli teorik ve pratik bilgiye sahiptir ve bu cihazları kullanır. | ||||||
| 8 | Türkiye’deki sağlık hizmetleriyle ilgili süreçler hakkında bilgi sahibidir ve ilgili süreçleri uygular. | ||||||
| 9 | İnsan organizmasının en temel yapı taşı olan hücreden başlayarak tüm organ ve sistemlerin temel işleyiş mekanizmaları ve bu mekanizmaların düzenlenmesi ile ilgili bilgilere sahip olur. | ||||||
| 10 | İnsan bedeninin temel yapısı ile sistemleri oluşturan yapı ve organların anatomik özelliklerini ve birbirleriyle ilişkilerini ifade eder. | ||||||
| 11 | Kan hücrelerinin sayılması, boyanması gibi hematolojik testler ile kan bankasında kan işlenmesi (aferez) ve ünite kanın alıcıya verilmesi için gerekli testleri yapar. Hematolojik hastalıklar ve bunların kan tablosunda meydana getirdiği değişiklikleri hakkında bilgi sahibidir, hastalıkların tanısına ulaşmada gerekli hematolojik test yöntemlerini uygulayıp, her testin yapılışı, anlamı ve hematolojik hastalıkların tanısındaki önemini bilerek doğru sonuç verme becerisine sahiptir. | ||||||
| 12 | Öğrenci mikroorganizmaların temel özellikleri hakkında edindiği bilgilerle laboratuvar ortamında klinik örneklerden izole eder ve tanımlar. Mikroorganizmaların patojenitelerini, biyokimyasal, kültür ve mikroskobik özelliklerini açıklar. Mikroorganizmaları tanımlamak için kullanılan test yöntemlerini uygulama becerisine sahiptir. Parazit ve mantarların genel özelliklerini, Parazit-Konak-Vektör ilişkilerini ifade eder, parazitlerin tanı yöntemlerini uygular ve doğru sonuç verebilme becerisine sahiptir. | ||||||
| 13 | Canlı hücre ve organizmaların kimyasal yapı taşları olan tüm biyomoleküllerin yapı ve fonksiyonları ile bunlarla ilgili biyokimyasal mekanizmaların yanı sıra hastalık sırasındaki biyokimyasal değişiklikler hakkında da bilgi sahibidir. Bu bilgileri kullanarak tıbbi laboratuvarlarda yapılan tüm biyokimyasal analizleri yapabilecek kapasitededir. | ||||||
| 14 | Canlıların yapısal özelliklerini, hücre ve organellerini, hücre bölünmelerini, genetik, üreme ve dokuların fonksiyonlarını inceleyerek, bunların arasındaki benzerlik ve farklılıkları karşılaştırabilecek bilgiye sahiptir. | ||||||
| 15 | Organizmayı oluşturan; hücre, dört temel doku (epitel, bağ, kas, sinir) ve organların yapısı ile bunların histolojik takip ve inceleme yöntemlerini uygular. Yaşayan organizmada ortaya çıkan temel patolojik olayların nedenleri, oluşum mekanizmaları ve morfolojileri hakkında bilgi sahibidir. Rutin patoloji laboratuvarında kullanılan cihazları, işlevlerini, kabaca çalışma prensiplerini ve patoloji laboratuvarının işleyişini, rutin patoloji laboratuvarında kullanılan yöntemleri, patoloji laboratuvarına materyal kabul ve arşiv yapar. | ||||||
Değerlendirme Sistemi
| Katkı Düzeyi | Mutlak Değerlendirme | |
| Ara Sınavın Başarıya Oranı | 40 | |
| Genel Sınavın Başarıya Oranı | 60 | |
| Toplam | 100 | |